Zorbalığın tanımı, çeşitleri ve zorbalığa maruz kalan çocuklara nasıl yaklaşılması gerektiğine ilişkin İLKHA muhabirine konuşan Psikolog Elif Özçelik, ebeveynlere önemli tavsiyelerde bulundu.

'Sözel ve sosyal zorbalık fiziksel zorbalık gibi hemen fark edilmez'

Ebeveynlerin öncelikle zorbalığın ne demek olduğunu bilmeleri gerektiğini, her olumsuz davranışın zorbalık olmadığını belirten Özçelik, 'Her olumsuz davranış zorbalık değildir. Bir davranışın zorbalık olabilmesi için, güç dengesine, zarar verme durumuna ve sürekli olmasına bakılmalıdır. Yani çocuğa sürekli olarak bir vurma, dalga geçme eylemi varsa ve burada bir güç dengesizliği varsa buna zorbalık diyebiliriz. Bu durumu sadece fiziksel olarak düşünmeyelim. Karşı taraf kalabalık olabilir. Diğer çocuk yalnız olabilir. Ebeveynler zorbalığı sadece fiziksel zorbalık olarak düşünebiliyorlar ama zorbalık dediğimiz şey aslında fiziksel, sözel ve sosyal olarak üçe ayrılıyor. Fiziksel zorbalık, genellikle hemen anlaşılabilir. Çocuğun vurması, itmesi, eşyasına zarar vermesi veya eşyasını alıp geri vermemesi gibi durumlardır. Bir diğeri de sözel zorbalıktır. Çocuğun kilosuyla, boyuyla, ya da başarısıyla dalgaya geçilmesi durumudur. Fiziksel evet fark edilebiliyor ama sözel zorbalık pek fazla fark edilmiyor. Bir diğeri ise sosyal zorbalıktır. Çocuğun sistematik olarak bir gruptan izole edilmesi durumudur. Eğer dediğinizi yapmaktan seni grubu almayız? Veya 'benimle böyle konuştuğun için seni bir daha bizim gruba almayacağız' gibi söylemlerle bir çocuğun sistematik olarak grubun dışına itilmedir.' dedi.

'Çocuklarımıza şaka ve zorbalık arasındaki farkı öğretmeliyiz'

Çocukların zorbalığa uğrayıp uğramadığını öğrenebilmek adına yapılması gerekenleri anlatan Özçelik, 'Çocuklarımıza, teneffüslerde ne yapıyorsun? Neler oynuyorsun? Arkadaşlarınla en çok hangi oyunlar oynamayı seviyorsun? En çok hangi arkadaşlarınla oynuyorsun? Şeklinde sorular sorarak, sözel veya sosyal zorbalığa maruz kalıp kalmadığını öğrenebiliriz. Bazen de çocuklar bunu şaka adı altında yapabiliyorlar. Mesela çocuğun gözüyle, kilosuyla dalga geçiyor ve ardından 'şaka yaptın, neden alınıyorsun?' diyebiliyor. Ancak burada bir şaka yok. Bu zorbalıktır. Çocuklarımıza şaka ve zorbalık arasındaki farkı öğretmemiz gerekiyor. Çünkü şaka dediğimiz şey, çocukların beraber mutlu olduğu, güldüğü, eğlendiği bir durumdur. Eğer ki çocuğun kilosuyla, boyuyla, dış görünüşle, ailesiyle dalga geçiliyorsa ya da bilerek vuruluyor, itiliyorsa, bunların şaka olmadığını çocuğumuza anlatmamız gerekiyor. Çocuğumuza, 'Eğer biri sana bir şey yaptığında bir şey söylediğinde eğer bu seni üzüyorsa, kırıyorsa biz buna şaka demiyoruz' diye açıklamalıyız. Bu tür durumlarda çocuğumuza, 'Benimle bu şekilde konuşamazsın! Bu şaka değil' diyebilmeyi öğretmeliyiz. Çocuk bunu bilmeli ki kendisini koruyabilsin. Öteki türlü şaka adı altında çocuk zorbalanmaya devam ediyor. Çocuğumuza şaka ve zorbalık arasındaki farkı da öğretmeliyiz. Bu farkı öğrettiğimizde, çocuk kendini korumayı da öğrenmiş olur.' diye konuştu.

Zorbalığa uğrayan çocuk anne-babasına neden anlatmaz?

Çocukların yaşadıkları zorbalıkları anne-babasına anlatmamasının altında yatan sebeplere ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Özçelik, 'Çocuk, anlattıktan sonra olacaklarından korkabilir, kaygılanabilir. Mesela, 'ya annem-babam bana kızarsa? Ya arkadaşlarım bana ispiyoncu derse? Ya öğretmenin sınıfta olan biteni anlatırsa? Ya annem-babam büyük tepkiler verirse? Gibi kaygılardan ötürü anlatmayabilir. Veya daha öncesinde benzer bir durumda anne-baba, 'Senin elin armut mu topluyordu? O vurduğunda sen neden vuramadın? O zaten senin yarın kadar, neden kendini korumadın?' demişse veya tam tersine 'ne olmuş yan i vurduysa? Siz arkadaşsınız, olur böyle şeyler' demişse bu sefer çocuk yaşadıklarını anlatmak istemez. Burada ebeveynler, çocuğa suçlayıcı bir dille değil, daha şefkatli bir şekilde yaklaşması gerekiyor. Okulda herhangi bir sıkıntısı olduğunda kendisine anlatabileceğini, yaşadığı sorunu birlikte çözebileceklerini anlatmalıdır. Eğer öfkeli, suçlayıcı bir dil kullanırlarsa çocuklar zaten paylaşmazlar, anlatmazlar. Bu nedenden dolayı ebeveynin kullandığı dile dikkat etmesi gerekiyor. Eğer biz çocuğumuzu kapsayıcı bir dil kullanırsak, yaşadığı bir sorun olduğunda gelip bize anlatır.' şeklinde konuştu.

Zorbalığa uğradığını nasıl anlarız?

Çocuk okulda yaşadığı sorunu anlatmaması halinde ebeveynin sorunlarına vakıf olabilmesi için izlemesi gereken yöntemlere de değinen Özçelik, 'Bazı çocuklar okulda olan hiçbir şeyi, yaşadıkları sorunları anlatmazlar. Onlar anlatmasa da davranışları bize bazı şeyleri anlatır. Eğer önceden okula severek gidiyorsa ve artık her sabah okula gitmek istemediğini söylüyorsa, karnı ağrıyor, başı ağrıyorsa, geceleri korkuyla uyanıyorsa, iştahsızsa, okuldan geldiğinde eşyaları zarar görmüşse, önceden bahsettiği arkadaşlarından artık söz etmiyorsa, zihnimizde soru işaretleri oluşmalıdır. Bu durumda elbette hemen 'Çocuğum zorbalığa maruz kalıyor' diyemeyiz ama bir şeylerin ters gittiğini bilmeliyiz. Böyle bir durum olduğunda ebeveynin durumu birazcık daha irdelemesi gerekiyor. Eğer çocuğunuz bir zorbalığa maruz kaldıysa ya da zorbalığa maruz kalıyorsa, eğer şiddet haricinde ciddi bir şey değilse, çocuğa sorunu çözmesi için zaman tanımalıyız. Çocuğa, 'Arkadaşınla yaşadığın sorunu nasıl çözebilirsin? Dilersen birlikte bunun üzerine düşünebiliriz?' demeli ve sorunu çözmesi için alan tanımalıyız. Ancak şiddetli bir problem varsa bizim, öğretmenin, okulun müdahale etmesi gerekir.' dedi.

Çocuklara hayır diyebilmeyi, kendilerini korumayı öğretmeliyiz

Zorbalığa maruz kalan çocuklara nasıl yaklaşılması ve sorunun çözümü için yapılması gerekenlere değinen Özçelik, son olarak şu ifadeleri kullandı:

'Genellikle ebeveynler bize geldiğinde, 'Hocam! Çocuğum bir zorbalığa maruz kaldığında ona kaç, uzaklaş… O vursa da sen vurma diyorum' şeklinde ifadeler kullanıyorlar. Bunun doğru olmadığını düşünüyorum. Çünkü çocuk bu şekilde davrandığında, zorba zorbalığını yapmaya devam ediyor. Çocuğumuza kendisini korumayı da öğretmeliyiz. Çocuk kendini korumayı öğrenecek ki, bu tarz davranışların önüne geçebilsin. Burada çocuğa, 'Eğer bir arkadaşın sana devamlı olarak bir zorbalık yapıyorsa ilk önce onu sözel olarak uyar. Hayır! Benimle bu şekilde konuşamazsın, bana bunu yapamazsın, eşyamı alamazsın, bana vuramazsın' demeliyiz. Sözel uyarı sonrasında öğretmeninden yardım istemesini söylemeliyiz. Eğer sözel olarak uyarılar fayda vermiyorsa fiziksel olarak uyarmasını öğretmeliyiz. Çocuk, kendisine zorbalık yapan kişiyi iterek, 'Hayır! Bana vuramazsın, bana dokunamazsın, eşyamı alamazsın' diyebilmelidir. Ya da arkadaşı kendisine vuruyorsa aynı oranda karşılık verebilir. Bunu söylerken kavga etsinler demiyorum ama ölçülü bir şekilde kendisini koruyabilmelidir. Öbür türlü bu durumun önüne geçemeyiz. Burada en önemli şeylerden birisi, çocuğumuza kendisini koruyabilmesini öğretmekle birlikte, bu tür durumların yaşanmaması adına merhametli çocuklar yetiştirmeliyiz. Empati yapabilen çocuklar yetiştirmeliyiz. Bu gerçekten çok kıymetli bir şey… Eğer arkadaşı zorbalığa uğruyorsa zorbanın yanında durmaması, mağdurun yanında olması gerektiğini öğretmeliyiz. Birisi arkadaşına kötü davranıyorsa ona dur diyebilmesini öğretmeliyiz. Öbür türlü yaşanabilecek olumsuzlukların önüne geçemeyiz. Burada ebeveynlere gerçekten çok fazla iş düşüyor.' (İLKHA)

Silivri Cumhuriyet Başsavcılığının yürüttüğü soruşturma kapsamında, Kozinoğlu'nun cezaevindeki koğuş arkadaşları emekli Deniz Yüzbaşı Hasan Ataman Yıldırım ile emekli Jandarma Albay Hasan Atilla Uğur'un yanı sıra olay döneminde görev yapan eski Silivri Cumhuriyet Başsavcısı Ali İşgören ve cezaevi savcısı Necip Doğan hakkında gözaltı kararı verilmişti.

Adli işlemleri tamamlanan Uğur ve Yıldırım hakkında, yaş ve sağlık durumları dikkate alınarak ev hapsi uygulanmasına karar verildi. İşgören ve Doğan'ın sulh ceza hakimliğindeki işlemleri ise devam ediyor.

Kozinoğlu'nun mezarı açılmıştı

Soruşturma kapsamında geçtiğimiz günlerde feth-i kabir kararı verilerek Kozinoğlu'nun mezarı açılmış, alınan örnekler incelemeye gönderilmişti.

İncelemede Kozinoğlu'na cezaevinde farklı bir ilaç verilip verilmediğinin araştırıldığı bildirildi.

Adalet Bakanı Akın Gürlek, soruşturmanın ölüm gecesinde yaşananlar, olay sonrasında gerçekleştirilen adli işlemler, toplanan deliller ve daha önce yürütülen soruşturma sürecini kapsayacak şekilde yeniden incelendiğini açıklamıştı.

Gürlek, yıllar geçmesine rağmen şüpheli ölümlerin karanlıkta bırakılmaması ve maddi gerçeğin ortaya çıkarılması amacıyla adli sürecin sürdürüldüğünü belirtmişti.

Kozinoğlu 2011'de cezaevinde hayatını kaybetmişti

Eski bordo bereli subay ve MİT mensubu Kâşif Kozinoğlu, Ergenekon soruşturması kapsamında tutuklu bulunduğu Silivri Cezaevi'nde 12 Kasım 2011'de hayatını kaybetmişti.

Kozinoğlu'nun cezaevinde spor yaptıktan sonra kalp krizi geçirdiği açıklanmış, ailesi ise ölümün şüpheli olduğunu belirterek soruşturulmasını istemişti. İlk soruşturma daha sonra kapatılmıştı.

Dosyanın yeniden açılmasıyla birlikte, Kozinoğlu'nun ölümünden önce yaşananlar ve cezaevindeki sağlık müdahalesine ilişkin eski beyanlar da yeniden incelemeye alındı.

Kozinoğlu'nun koğuş arkadaşı Hasan Ataman Yıldırım, geçmişte verdiği ifadede, Kozinoğlu'nun göğüs ağrısı yaşamasının ardından acil butonuna basıldığını, cezaevinden ambulansla çıkarıldığını ve hastaneye ulaştırılıncaya kadar geçen sürece ilişkin çeşitli iddialarda bulunmuştu.

Soruşturma kapsamında daha önce de cezaevi görevlileri ve farklı kişiler hakkında operasyonlar düzenlenmiş, bazı şüpheliler tutuklanmıştı. (İLKHA)

Saatlik tüketim verilerine göre en yüksek elektrik tüketimi 16.00-17.00 saatleri arasında gerçekleşti. Bu zaman diliminde 6 bin 496 MWh elektrik tüketildi. Bunu 6 bin 487 MWh ile 17.00-18.00, 6 bin 435 MWh ile 18.00-19.00 saatleri izledi.

Böylece 16.00-19.00 saatleri arasında toplam tüketim 19 bin 419 MWh oldu. Günün en düşük tüketimi ise 04.00-05.00 saatleri arasında 922 MWh olarak kaydedildi.

Hafta sonu tüketimi daha yüksek

Ağustos ayındaki günlük tüketim verilerinde hafta sonu günleri öne çıktı. Cumartesi günü 17 bin 535 MWh, pazar günü ise 17 bin 280 MWh elektrik tüketildi.

Hafta içindeki en yüksek günlük tüketim 14 bin 995 MWh ile pazartesi günü gerçekleşirken, en düşük tüketim 11 bin 64 MWh ile salı günü kaydedildi.

Şarj noktalarının sayısı 48 bin 649'a ulaştı

Türkiye'de elektrikli araç şarj altyapısındaki büyüme de sürüyor. Ülke genelinde 48 bin 649 şarj noktası bulunuyor.

Bu noktaların 21 bin 116'sı DC (hızlı), 27 bin 533'ü ise AC (yavaş) şarj özelliğine sahip. DC şarj noktalarındaki artış, elektrikli araçların daha kısa sürede şarj edilebilmesine imkan sağlıyor.

Tüketimin yüzde 62,2'si yenilenebilir kaynaklardan

Ağustos ayında gerçekleşen toplam elektrik tüketiminin 60 bin 621 MWh'lik bölümü, YEK-G belgeli yeşil şarj istasyonlarında gerçekleşti. Bu miktar toplam tüketimin yüzde 62,20'sine karşılık geldi.

YEK-G belgeli istasyonlarda tüketilen elektriğin tamamının yenilenebilir enerji kaynaklarından üretildiği belirtildi.

Şarj hizmeti piyasasına ilişkin saatlik, günlük ve aylık tüketim verilerinin izlenmesiyle elektrikli araç şarj altyapısının kullanımına yönelik daha kapsamlı bir veri seti oluşturuluyor.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) da şarj hizmeti piyasasının düzenlenmesi ve denetlenmesine yönelik çalışmalarını sürdürüyor. Kurum, elektrikli araç kullanıcılarının ihtiyaçlarına cevap verecek yeterli ve sürdürülebilir bir şarj altyapısının oluşturulmasını hedefliyor.

Türkiye genelindeki şarj istasyonlarının konumu, soket sayısı, şarj tipi ve gücü, anlık müsaitlik durumu, ödeme yöntemleri ve fiyat bilgileri ise EPDK tarafından geliştirilen Şarj@TR mobil uygulaması üzerinden takip edilebiliyor. (İLKHA)

Aramco, Avrupa'daki en az iki rafineriye ekim ayında ham petrol gönderilmeyeceğini bildirdi. Kararın, uzun vadeli tedarik sözleşmeleri kapsamında düzenli olarak Suudi petrolü alan Avrupalı müşterileri de kapsadığı belirtildi. Aramco'dan konuya ilişkin henüz açıklama yapılmadı.

Doğu-Batı hattı saldırıların ardından kapatıldı

Suudi Arabistan, 10 Eylül'de Riyad ve Medine bölgelerindeki Doğu-Batı Boru Hattı'nın bazı bölümlerine yönelik İHA saldırılarının ardından hattı tedbir amacıyla kapattı.

Suudi Enerji Bakanlığı, saldırılarda yaralananlar olduğunu ve maddi hasar meydana geldiğini açıklarken, Suudi Dışişleri Bakanlığı İHA'ların Irak'tan gönderildiğini bildirdi. Hattın güvenliğinin kontrol edilmesi için acil müdahale ve teknik ekipler görevlendirildi.

Petroline olarak da bilinen Doğu-Batı Boru Hattı, Suudi Arabistan'ın doğusundaki petrol üretim bölgelerinden ham petrolü Kızıldeniz'deki Yanbu Limanı'na taşıyor. Hat, petrolün Hürmüz Boğazı kullanılmadan uluslararası piyasalara ulaştırılması açısından stratejik öneme sahip.

Hattın birkaç gün içinde kısmen yeniden faaliyete geçirilmesi, yaklaşık 6 hafta içinde ise tam kapasiteyle çalışması bekleniyor.

Ancak hattın geçici olarak devre dışı kalması, Suudi Arabistan'ın Avrupa'ya petrol sevkiyatında önemli bir lojistik sorun oluşturuyor. Avrupa'daki rafineriler, Suudi petrolünü büyük ölçüde düzenli ve vadeli sözleşmeler üzerinden temin ediyor. (İLKHA)

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca, İBB iştiraki Ağaç ve Peyzaj AŞ üzerinden gerçekleştirildiği öne sürülen ihale usulsüzlüklerine ilişkin soruşturma tamamlandı. Soruşturma kapsamında 29 şüpheli hakkında 195 sayfalık ek iddianame hazırlandı.

Birleştirme talepli olarak İstanbul 33. Ağır Ceza Mahkemesine gönderilen iddianame mahkemece kabul edildi ve ana davayla birleştirildi. Böylece ana davadaki sanık sayısı 435'e, dosyada ele alınan eylem sayısı ise 155'e yükseldi.

12 yeni eylem dosyaya girdi

Ek iddianamede 12 yeni eyleme yer verildi. Ana iddianamede 143 eylem bulunması nedeniyle yeni eylemler 144'ten 155'e kadar numaralandırıldı. İddianamede ağırlıklı olarak ihaleye fesat karıştırma ve rüşvet suçlamaları ele alındı.

Savcılığın iddiasına göre, 2020-2024 döneminde İBB'nin bitkisel materyal alımları için düzenlediği bazı ihalelerde rekabeti sınırlandıran şartlar oluşturuldu. Bazı büyük ihalelerin daha sonra parçalara ayrılarak belirli firmalara davet usulüyle verildiği, bazı işlere ihale yapılmadan başlandığı ve tekliflerin göstermelik olarak toplandığı öne sürüldü.

İddianamede ayrıca bazı firmaların birbirleri adına 'yan teklif' verdiği ve bu yöntemlerle açık ihale sürecinin dışında kalındığı iddia edildi.

Firmalardan yüzde 7-10 oranında rüşvet istendiği öne sürüldü

Savcılığın iddianamesinde, Ağaç ve Peyzaj AŞ'den iş alan bazı firmalardan iş bedelinin yüzde 7 ila 10'u oranında para istendiği iddiası da yer aldı.

Söz konusu paraların 'Sistem' adı verilen bir yapıya aktarıldığı ve seçimlerin finansmanında kullanıldığı öne sürüldü. Bu iddialar ek iddianamede savcılığın değerlendirmeleri olarak yer alıyor.

Dosyada bazı firma sahiplerinin soruşturma kapsamında ayrıntılı ifadeler verdiği ve savcılığın bu kişilerden bazıları hakkında etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanmasını talep ettiği belirtildi.

Bazı ihale tekliflerinin aynı kişilerce hazırlandığı iddiası

Ek iddianamede, bazı ihalelerde teklif mektuplarının aynı kişiler tarafından hazırlandığı ve yalnızca Ağaç ve Peyzaj AŞ tarafından belirlenen firmaların ihalelere davet edildiği ileri sürüldü.

Savcılık, bu yöntemlerle açık ihale usulünden kaçınıldığını, firmaların eşit koşullarda yarışmasının ve kamu yararına en uygun teklifin belirlenmesini sağlayacak şeffaf ihale sürecinin engellendiğini değerlendirdi.

İmamoğlu ve Keleş için 12 eylemden ceza talebi

Ek iddianamede Ekrem İmamoğlu ve Fatih Keleş'in, bu dosya kapsamında ayrıca 'örgüt kurma ve yönetme' suçundan sorumlu tutulmadıkları, bu suçlamanın ana iddianamede yer aldığı belirtildi.

Bununla birlikte savcılık, ek iddianameye konu 12 eylemin örgüt faaliyeti kapsamında gerçekleştirildiğini değerlendirerek İmamoğlu ve Keleş'in bu eylemlerin tamamından ayrıca sorumlu tutulmalarını ve cezalandırılmalarını talep etti.

Ek iddianamede İmamoğlu, Keleş, Ağaç ve Peyzaj AŞ'nin eski yöneticileri ile çeşitli şirketlerin yöneticilerinin de bulunduğu 29 şüpheli yer aldı.

Mahkeme dosyaları birleştirdi

İstanbul 33. Ağır Ceza Mahkemesi, ek iddianameyi kabul ederek yeni dosya ile ana İBB davası arasında fiili ve hukuki irtibat bulunduğuna karar verdi ve dosyaları birleştirdi.

Ek dosyada tutuklu bulunan bazı sanıkların tutukluluk hallerinin devamına da karar verildi.

İBB ana davasında daha önce 51'i tutuklu 414 sanık yargılanıyordu. Ek iddianamenin ana dosyayla birleştirilmesiyle sanık sayısı 435'e çıktı. (İLKHA)

Doğu Akdeniz'in Toroslar Mevkii, Orta ve Doğu Karadeniz, Doğu Anadolu'nun kuzeyi ile Hatay, Kastamonu ve Sinop çevrelerinde sağanak ve gök gürültülü sağanak bekleniyor.

Karadeniz'de kuvvetli yağış bekleniyor

Yağışların sabah saatlerinde Trabzon, Rize ve Artvin çevrelerinde kuvvetli, yer yer çok kuvvetli olacağı tahmin ediliyor.

Meteoroloji, bu bölgelerde ani sel, su baskını, yıldırım, heyelan ve yağış sırasında kuvvetli rüzgâr gibi olumsuzluklara karşı dikkatli ve tedbirli olunması uyarısında bulundu.

Söz konusu bölgelerde beklenen yağış miktarının yer yer 51-100 kilogram/metrekareye ulaşabileceği öngörülüyor.

Sabah saatlerinde sis ve pus görülecek

Sabah saatlerinde Marmara'nın doğusu, İç Ege, Akdeniz'in iç kesimleri, İç Anadolu ile Karadeniz'in iç kesimlerinde pus ve yer yer sis bekleniyor.

Görüş mesafesindeki düşüş nedeniyle özellikle kara yolu ulaşımında sürücülerin dikkatli olması gerekiyor.

Sıcaklıklar mevsim normallerinde

Hava sıcaklıklarında önemli bir değişiklik beklenmiyor. Sıcaklıkların ülke genelinde mevsim normalleri civarında seyredeceği tahmin ediliyor.

Rüzgârın ise genellikle kuzeyli yönlerden hafif, zaman zaman orta kuvvette esmesi bekleniyor. Doğu Anadolu'nun güneydoğusunda ise güneyli yönlerden kuvvetli rüzgâr öngörülüyor. Bu bölgelerde rüzgâr hızının 40-60 kilometre/saat seviyesine çıkabileceği tahmin ediliyor. (İLKHA)

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın imzasıyla yayımlanan '2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı' konulu genelge, Resmî Gazete'de yayımlandı.

Genelgeyle, şehirlerde teknolojik dönüşümün hızlandırılması, kamu hizmetlerinin bütünleşik şekilde sunulması ve yeni teknolojilerin şehir yönetiminde daha etkin kullanılması hedefleniyor.

Yapay zekâ destekli karar alma öne çıkacak

Genelgede, bilgi ve iletişim teknolojilerinin kentsel yaşamı, kültürü ve yaşam biçimlerini hızlı şekilde değiştirdiğine dikkat çekildi.

'İleri toplum, ileri teknoloji, sürdürülebilir ve dirençli dünya' vizyonuyla hazırlanan yeni plan kapsamında, şehirlerde yeni teknoloji ve uygulamaların benimsenmesi ve vatandaşlara sunulan hizmetlerde bütünlüğün sağlanması amaçlanıyor.

Bu kapsamda akıllı şehir dönüşümü, veri yönetimi ve yapay zekâ destekli karar alma mekanizmaları ile dijital şehir yönetimine öncelik verilecek.

Dijital güvenlik için yeni tedbirler

Strateji ve Eylem Planı kapsamında şehirlerden kırsal kesimlere kadar tüm alanlarda dijital güvenlik tedbirlerinin en üst düzeyde tutulması öngörülüyor.

Kamu kurumları ve yerel yönetimlerden güvenlik tedbirlerini alarak yenilikçi, çevreci ve kapsayıcı projeleri hayata geçirmeleri istendi.

Yeni modelle kaynakların daha etkin kullanılması, mükerrer yatırımların önlenmesi ve farklı sistemlerin birlikte çalışabilmesini sağlayacak standartların oluşturulması hedefleniyor.

2020-2023 planının yerini alacak

Yeni strateji, daha önce uygulanan 2020-2023 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı'nın uygulama döneminin sona ermesinin ardından hazırlandı.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının koordinasyonunda hazırlanan yeni planın oluşturulmasına kamu kurum ve kuruluşları, yerel yönetimler, üniversiteler, özel sektör ve sivil toplum kuruluşları katkı sundu.

'2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı'nın detayları, Bakanlığın akıllı şehirler portalında yayımlanacak.

Genelgeyle tüm kamu kurum ve kuruluşlarından strateji kapsamında üzerlerine düşen görev ve sorumlulukları yerine getirmeleri ve uygulama sürecinde ihtiyaç duyulacak desteği sağlamaları istendi. (İLKHA)

Muş Valiliğinden yapılan açıklamaya göre, İl Jandarma Komutanlığınca yürütülen 'Sokaklar Güvende' operasyonları kapsamında Muş Cumhuriyet Başsavcılığı, Jandarma Genel Komutanlığı Siber Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı ve Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığının (MASAK) koordinasyonunda çalışma başlatıldı.

2 milyar liralık para hareketliliği tespit edildi

MASAK tarafından yapılan incelemelerde, şüphelilerin futbol ve diğer spor müsabakalarında bahis ve şans oyunlarından gelir elde edilmesine ve bu paraların nakline aracılık ettikleri belirlendi.

Şüphelilere ait banka hesaplarında toplam 2 milyar 25 milyon 740 bin 480 liralık para hareketliliği tespit edildi.

Elde edilen bilgiler doğrultusunda Muş, Batman, Bursa, Yalova, Kocaeli ve Zonguldak'ta 14 Eylül'de eş zamanlı operasyon düzenlendi.

22 adres eş zamanlı arandı

Operasyon kapsamında belirlenen 17 şüpheliye ait 22 ikamet ve iş yerine eş zamanlı baskın yapıldı. Şüphelilerin tamamı gözaltına alındı.

Adreslerde gerçekleştirilen aramalarda 42 cep telefonu, 5 bilgisayar, 40 SIM kart, tablet, 4 USB bellek ve hafıza kartı ele geçirildi.

Ayrıca başkalarına ait 5 kimlik kartı, 62 banka ve kredi kartı ile 1 milyon 750 bin lira değerinde çek bulundu. Aramalarda 2 ruhsatsız av tüfeğine de el konuldu.

16 şüpheli tutuklandı

Jandarmadaki işlemlerinin ardından adliyeye sevk edilen 17 şüpheliden 16'sı çıkarıldıkları hakimlikçe tutuklandı.

Bir şüpheli ise adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı.

Soruşturmanın, yasa dışı bahis gelirlerinin elde edilmesi ve para transferlerinin tespitine yönelik sürdürüldüğü bildirildi. (İLKHA)

BDDK'nın 18 Eylül 2026 tarihli ve 11572 sayılı Kurul Kararı, Resmi Gazete'nin 19 Eylül tarihli sayısında yayımlandı. Kararla Bank Mellat İstanbul Türkiye Merkez Şubesi'nin faaliyet izni kaldırıldı.

Karar Bankacılık Kanunu'nun 71'inci maddesine dayanıyor

Kurul kararında, yapılan incelemeler sonucunda Bank Mellat'ın İstanbul Türkiye Merkez Şubesi'nin faaliyet izninin 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun 71'inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında kaldırılmasına karar verildiği belirtildi.

Söz konusu düzenleme, yapılan denetimler sonucunda bir bankanın faaliyetlerini sürdürmesinin mevduat ve katılım fonu sahiplerinin hakları ile mali sistemin güven ve istikrarı açısından tehlike oluşturduğunun belirlenmesi halinde BDDK'ye faaliyet iznini kaldırma veya bankayı Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'na (TMSF) devretme yetkisi veriyor.

Karar metninde ise Bank Mellat'ın faaliyet izninin kaldırılmasına ilişkin incelemenin ayrıntıları ayrıca açıklanmadı.

Türkiye'deki faaliyetleri 1982'ye uzanıyor

Bank Mellat'ın Türkiye'deki faaliyetleri uzun bir geçmişe sahip. Bankanın kendi kayıtlarına göre, 5 Şubat 1981 tarihli Bakanlar Kurulu kararıyla Türkiye'de faaliyet izni verilen İstanbul Türkiye Merkez Şubesi, 16 Nisan 1982'de faaliyete başladı.

Bankanın ardından 15 Ekim 1985'te Ankara, 20 Ekim 1992'de ise İzmir şubeleri açıldı. Bankanın internet sitesinde İstanbul Türkiye Merkez Şubesi'nin genel müdürlük olarak da hizmet verdiği belirtiliyor.

Bank Mellat ABD yaptırım listesinde

Bank Mellat'ın uluslararası finans sistemindeki durumu da dikkat çekiyor. ABD Hazine Bakanlığına bağlı OFAC kayıtlarında Bank Mellat, İran bağlantılı yaptırım listelerinde yer alıyor ve kuruluşun tüm dünyadaki şubeleri için ikincil yaptırım riski bulunduğu belirtiliyor. OFAC'ın güncel kayıtlarında Bank Mellat'ın listesi 17 Eylül 2026'da güncellendi.

ABD Hazine Bakanlığı daha önce Bank Mellat'ı İran'ın nükleer programıyla bağlantılı kuruluşlara finansal hizmet sağladığı gerekçesiyle yaptırım kapsamına aldığını açıklamıştı. Bank Mellat 2018'de de ABD'nin İran bağlantılı yaptırım listesine yeniden dahil edilmişti.

Ancak BDDK'nın son kararında ABD yaptırımlarına herhangi bir atıf yapılmadı. Kurul, faaliyet izninin kaldırılmasını Bankacılık Kanunu'nun 71'inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine dayandırdı. (İLKHA)

HÜDA PAR Uludere ilçe teşkilatının açılışı için ilçede bulunan Ramanlı, halk ile bir araya geldi.

Cumhuriyet Caddesi'nde bulunan esnafı, İl Başkanı Emcet Yalçın ve heyeti ile birlikte ziyaret eden Ramanlı, burada ilçe esnafının sıcak ilgisiyle karşılaştı. Ramanlı, esnafın sorunlarını ve taleplerini dinledi.

Esnaf ziyaretinde Ramanlı'ya HÜDA PAR Merkez İstişare Kurulu Üyesi Nasuh Sevinik, HÜDA PAR Şırnak İl Başkanı Emcet Yalçın, ilçe teşkilat başkanları ve partili heyet eşlik etti. (İLKHA)

Açılışta konuşan HÜDA PAR Batman Milletvekili Serkan Ramanlı, siyasi ve meşru mücadelenin temelinin kardeşlik ve adalet olduğunu belirtti. Ramanlı, bu yolda yürümeye devam edeceklerini ve bölge halkının hak ettiği huzura kavuşması için gayret göstereceklerini ifade etti.

'Halkımızın hak ve özgürlükleri için mücadele edeceğiz'

Halkın geçmişte yaşadığı sıkıntılara ve hak ihlallerine dikkat çeken Ramanlı, 'Kardeşlerimizin emeğiyle burada teşkilatımızı açıyoruz. İnşallah HÜDA PAR'ın sesi ülkemizde ne kadar yükselirse; kardeşlik sesi, adalet sesi, dayanışma sesi ve sevgi sesi de o kadar yükselsin. İlk günden beri söylediğimiz gibi 'Davamız kardeşlik davasıdır, davamız adalet davasıdır.' Bu yolda ilerlediğimiz sürece inşallah önümüzdeki kapılar açılacak, yolumuz aydınlanacaktır. İnşallah halkımıza da yardımcı olacağız. Halkımız ezildi, hakları çiğnendi, kendisine haksızlık yapıldı. Ama inşallah bugün artık o aşamaya geldik, gün bizim için aydınlanacaktır. Şiddet, silah ve çatışma ortadan kalktığında inşallah asıl görevimizin başına döneceğiz. Mücadelemiz burada bitmiyor, asıl mücadele bundan sonra devam edecektir. İnşallah halkımızın hak ve özgürlükleri, dilimiz ve kimliğimiz, bölgemizin kalkınması için halkımızla omuz omuza verip mücadele edeceğiz. Adaletin ve kardeşliğin sesini yükselteceğiz. HÜDA PAR'ın girdiği ve teşkilat kurduğu yerlerde coğrafyada barış, dayanışma ve sevgi hiç eksik olmadı. Artık yeter! Kan ve ölüm bitsin aramızda. Kin, düşmanlık ve nefret aramızdan kalksın. Biz de Türk vatandaşları gibi hayatımızdan tat alalım ülkemiz için emek verelim. Mücadelemiz siyasî ve meşru bir mücadeledir. Bu yolda yürümeye devam edeceğiz. Hamdolsun, bize bakanların da bu yola yöneldiğini görüyoruz. İçinde bulunduğumuz bu aşama inşallah hayırlara vesile olur ve başarılı oluruz.' diye konuştu.

'Kapımız, kalbimiz halkımıza açık'

Ramanlı 'Birbirimize ne kadar kalbimizi açarsak, birbirimizin hayrını ne kadar gözetirsek, Allah Teâlâ da nimetini üzerimize yağdıracaktır. Düne kadar sesini çıkarmak istemeyen, halkın sesimizi duymasını istemeyen, önümüzü kesmek isteyenler oldu. Ama biz doğruluktan, barış ve esenlik yolundan ayrılmadık. Bugün bunun meyvesini yiyoruz. Hamdolsun sesimiz artık mecliste de yükseldi, tüm Türkiye'de yükseldi. İnşallah İslam aleminde de yükselecektir. Yürekten, samimiyetle ve içtenlikle çalıştığımızda yolumuz açılır. Halkı için yanıp tutuşan, Allah'a ve Resulüne inanan, halkının iyiliğiyle sevinen herkes omuzunu omzumuza verip bizimle beraber yürüsün. Bugün geldiğimiz nokta gibi, daha nice görevler bizleri bekliyor. İnşallah gece gündüz çalışıyoruz; burada da yüzümüz açık, kapımız açık, kalbimiz halkımıza açık. Halkımıza hizmet için üzerimize ne düşerse, inşallah yerine getiririz.' dedi.

'HÜDA PAR sizin açık bir kapınızdır'

Uludere'nin temel ihtiyaçlarına dikkat çeken Milletvekili Ramanlı, 'Bugün burada ilçe teşkilatımızın açılışı için bir araya geldik. 86 milyon Türkiye Cumhuriyeti'nin her bir ferdinin hak ettiği onuru, izzeti, şerefi, haysiyeti; Uludere halkı da fazlasıyla hak ediyor. Ama yeter ki biz siyasetimizi milletimizin hizmetine adayalım, yeter ki biz düşüncemizi, aklımızı, gönlümüzü milletimizin selameti için meşgul edelim. Eğer böyle olursa bizim bugün bu seviyede olmamız artık muhal olacaktır. Ya yeni hal ya izmihlal. Ama bizim için elhamdülillah yok oluş yok, yeni bir varoluş var. İnşallah bizler de ulaşacağız. Uludere halkına buradan selamlarımı ve saygılarımı iletiyorum. HÜDA PAR artık sizin açık bir kapınızdır; sadece kapısı değil, gönlü de Uludere halkına açıktır. Üzerimize ne vazife düşüyorsa, memleketimiz için, Türkiye'nin dört bir yanındaki insanlarımız için neyi düşünüyorsak bu kardeşlerimiz için de onu düşünüyoruz. Eğer milletin hizmetinde mülki amirlerimizi, yerel yöneticilerimizi ve Ankara siyasetini meşgul edebilirsek bugün acısını çektiğimiz Gül Yazı Sınır Kapısı'nın da bir gün açıldığını göreceğiz. Uludere'ye doğalgaz geldiğini de bir gün göreceğiz. Şu trafik sorununun, şu keşmekeşin ortadan kalktığını da inşallah hep birlikte göreceğiz.' dedi.

İyilikte yarışacaklarını ifade eden HÜDA PAR Genel Başkan Yardımcısı ve Batman Milletvekili Serkan Ramanlı 'Buraya gelen memurlar, buraya gelen personeller artık buradan gitmek istemeyecekler. Şehrimize, kendimize ve kentimize sahip çıkmak için HÜDA PAR'da inşallah iyilikte yarışacak, adalette ve yardımlaşmada bulunacak. Hep birlikte bütün memleketimizi ayağa kaldırmanın gayreti içinde olacağız. Rabb'im, bu teşkilatımızı, bu açılış vesilesiyle hayırlı hizmetler yapmaya muvaffak kılsın diyorum.' ifadelerini kullandı.

Açılış töreni, yapılan duanın ardından kurdele kesilmesiyle sona erdi. Etkinlik sonrası katılımcılar teşkilat binasında bir araya gelerek sohbet etti.

Uludere ilçe teşkilatı açılışına HÜDA PAR Genel Başkan Yardımcısı ve Batman Milletvekili Serkan Ramanlı, HÜDA PAR Merkez İstişare Kurulu Üyesi Nasuh Sevinik, HÜDA PAR Şırnak il başkanı Emcet Yalçın, ilçe teşkilat başkanları ve partili heyet katıldı. (İLKHA)

İstanbul Emniyet Müdürlüğü Mali Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğündeki işlemlerinin ardından Çağlayan'daki İstanbul Adliyesi'ne sevk edilen şüpheliler, savcılık ifadelerinin ardından tutuklama talebiyle sulh ceza hakimliğine gönderildi.

Hakimlik, 40 şüphelinin tamamının tutuklanmasına karar verdi. Hakkında gözaltı kararı bulunan bir şüphelinin yakalanmasına yönelik çalışmalar ise sürüyor.

Soruşturmanın merkezinde 1029 çiftçinin beyanı var

Soruşturma kapsamında Rekabet Kurulu, Ticaret Bakanlığı ile İstanbul, Ankara, İzmir, Mersin ve Antalya büyükşehir belediyelerinin hal müdürlüklerinden şüphelilerin yaş sebze ve meyve ticaretindeki işlem hacimlerine ilişkin raporlar istendi.

Vergi Denetim Kurulunun çalışmasında ise 1029 çiftçinin beyanına başvuruldu. Çiftçilerin ürünlerini hangi bedelle ve ne şekilde tedarikçilere verdiğine ilişkin beyanları ile tedarikçilerin ürün alış ve satışlarına ilişkin defter ve belgeleri incelendi.

Başsavcılığın açıklamasında, bu incelemeler sonucunda 14 Temmuz ve 3 Eylül 2026 tarihli raporların hazırlandığı belirtildi.

Fiyatların yükseltilmesinde çeşitli yöntemler tespit edildi

Soruşturma dosyasına giren raporlarda, tedarikçi konumundaki bazı mükelleflerin çiftçilerden satın aldıkları yaş sebze ve meyveleri gerçek alış fiyatından daha yüksek gösterecek şekilde sahte müstahsil makbuzu düzenledikleri yönünde tespitlere yer verildi.

Ayrıca piyasadaki hâkim konumun kullanılarak ürün arzının olduğundan daha düşük gösterilmesi, maliyetlerin gerçekte olduğundan yüksek gösterilmesi ve tedarik zincirinin gereksiz şekilde uzatılması gibi yöntemlerle fiyatların yukarı yönlü manipüle edildiğinin tespit edildiği bildirildi.

22 ilde 109 adrese operasyon

İncelemelerin ardından yaş sebze ve meyve sektöründe tedarikçi konumunda bulunan 41 şüpheli hakkında gözaltı kararı verildi. Şüphelilerin iş yeri ve ikamet adreslerinin bulunduğu 22 ilde toplam 109 adreste arama yapılması kararlaştırıldı.

İstanbul Emniyet Müdürlüğü Mali Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü ekiplerinin operasyonunda önce 33 şüpheli yakalandı. Devam eden çalışmalarda 7 şüphelinin daha gözaltına alınmasıyla yakalananların sayısı 40'a ulaştı.

Soruşturmanın, yaş sebze ve meyvenin tarladan tüketiciye ulaşıncaya kadar geçtiği tedarik zincirindeki fiyat oluşumunun tüm yönleriyle incelenmesi kapsamında sürdürüldüğü bildirildi. (İLKHA)

Kentteki olumsuzlukların giderilmesi amacıyla ekiplerin çalışmaları sürerken, Trabzon Valiliğinde de ilgili kurumların katılımıyla koordinasyon toplantısı gerçekleştirildi.

Valilikten yapılan yazılı açıklamada, kentte etkili olan kuvvetli yağışlar nedeniyle yağışın yoğun olduğu bölgelerde elektrik kesintileri ve ulaşımda bazı aksamalar meydana geldiği belirtildi.

Olumsuzlukların giderilmesi amacıyla ilgili kurumların koordinasyonunda ekiplerin sahaya intikal ettiği aktarılan açıklamada, yaklaşık 780 personel ve 456 aracın çalışmalarda görev aldığı bildirildi.

112 Acil Çağrı Merkezi'ne ulaşan 144 ihbarın ekipler tarafından değerlendirilerek gerekli müdahalelerin yapıldığı kaydedildi.

Çalışmalar sonucunda ulaşıma kapanan yolların yeniden trafiğe açıldığı, elektrik kesintilerinin giderilerek enerji arzının yeniden sağlandığı belirtilen açıklamada, kent genelinde şu an itibarıyla vatandaşların hayatını olumsuz etkileyen herhangi bir sorun bulunmadığı ifade edildi.

Meteorolojiden alınan son bilgilere göre, kentte halen etkili olan kuvvetli yağışların doğuya doğru hareket ederek Arsin ilçesi ve doğu kesimlerinde etkisini sürdürmesinin beklendiği bildirildi.

Doğu ilçelerinde mevcut yağışlara ilave olarak yer yer metrekareye 50 kilograma kadar yağış düşebileceği değerlendirildi.

Batıdan gelecek yeni yağış sisteminin saat 24.00 itibarıyla kentin batı kesimlerinden başlayarak etkili olmasının beklendiği, batı ilçeleri ile Ortahisar'da mevcut yağışlara ilave olarak yer yer metrekareye yaklaşık 50 kilogram daha yağış düşebileceği kaydedildi.

Yağışların sabah saatlerine doğru etkisini kaybetmesinin öngörüldüğü belirtildi.

Valilik, vatandaşlardan zorunlu olmadıkça özel araçlarıyla trafiğe çıkmamalarını, zorunlu hallerde ise trafik yoğunluğu oluşturmamak için dikkatli ve tedbirli hareket etmelerini istedi.

Açıklamada, sel, su baskını, heyelan ve ulaşımda yaşanabilecek olumsuzluklara karşı tedbirli olunması, dere yatakları ve riskli bölgelerden uzak durulması çağrısında bulunuldu.

Valilik, yağış öncesinde ve sırasında yapılan uyarılara uyarak tedbir alan vatandaşlara teşekkür ederken, sahada görev yapan Trabzon Büyükşehir Belediyesi, ilçe belediyeleri, AFAD, UMKE, TİSKİ, itfaiye, Karayolları ve DSİ ekiplerine de teşekkür etti. (İLKHA)

Edinilen bilgilere göre, 3 şüpheli, bir kuyumcu dükkanına girerek soygun girişiminde bulundu.

Olayın ardından çalışma başlatan polis ekipleri, 3 şüpheliyi gözaltına aldı.

İfade işlemlerinin ardından adliyeye sevk edilen 3 şüpheliden 2'si tutuklandı, 1 şüpheli adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı. (İLKHA)

Çevredekilerin haber verilmesi üzerine olay yerine itfaiye ekipleri sevk edildi. Ekiplerin müdahalesiyle yangın kontrol altına alınarak söndürüldü.

Yangında maddi hasar meydana gelirken, olayla ilgili inceleme başlatıldı. (İLKHA)

Ekiplerce durdurulan hareketli fiber teknede 14 düzensiz göçmen ile 1 göçmen kaçakçılığı şüphelisi yakalandı. (İLKHA)

Açıklamada, 'Elektrik şebekesinde tam bir kesinti meydana gelmiştir. Sistemin yeniden devreye alınmasına yönelik protokoller uygulanmaya başlandı.' denildi.

Küba'da elektrik kesintisi nedeniyle ülke genelinde yaşam durma noktasına geldi.

Küba'nın eskiyen elektrik üretim altyapısı, yakıt sıkıntısı ve altyapının giderek kötüleşmesi nedeniyle uzun süredir baskı altında bulunuyor.

ABD'nin Küba'ya yönelik yaptırımları ve petrol tedarikindeki kısıtlamalarının da ülkenin enerji krizini derinleştirdiği belirtiliyor. (İLKHA)

Bakanlık, toplam vakaların 13'ünün 13 Ağustos-17 Eylül tarihlerinde kaydedildiğini ve bu durumun virüsün hızlı yerel bulaşına işaret ettiği uyarısı yaptı.

Yaşları 23 ila 50 arasında değişen hastaların 17'sinin erkek, birinin kadın olduğu bilgisi paylaşıldı.

Açıklamada, Dünya Sağlık Örgütünün (DSÖ) desteğiyle sınırlı miktarda MVA-BN aşısı ve Tecovirimat ilacı temin edildiği, bunların salgının kontrol altına alınması amacıyla kullanılacağı kaydedildi.

Dünya Sağlık Örgütüne (DSÖ) göre M çiçeği, Poxviridae adlı virüs ailesine ve Orthopoxvirus cinsine ait M çiçeği virüsünün neden olduğu viral bir hastalık.

Hastalığın yaygın belirtileri arasında yüksek ateş, baş, sırt ve kas ağrıları, lenf bezlerinde şişlik, yorgunluk, üşüme, titreme ve ciltte su çiçeğine benzer kabarcıklar yer alıyor. (İLKHA)

Ekiplerin çalışmalarında 1 kilo 59 gram skunk ele geçirilerek 1 şüpheli yakalandı.

Çalışmalar kapsamında ayrıca hakkında 'kişiyi hürriyetinden yoksun kılma' suçundan 22 yıl 1 ay kesinleşmiş hapis cezası bulunan bir şüpheli ile 'yağma' suçundan 20 yıl 2 ay kesinleşmiş hapis cezası bulunan bir şüpheli yakalandı.

Yakalanan 3 şüpheli hakkında işlemlerin sürdüğü bildirildi. (İLKHA)

Tatbikat, Karabağ ekonomik bölgesindeki Kızılkaya Eğitim Merkezi, Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti'ndeki Karabağlar Eğitim Merkezi ve Hazar Denizi'nin Azerbaycan'a ait sularında bulunan 'Büyük Zire' eğitim bölgesinde yapılacak.

Tatbikatın temel amacı, ortak operasyonlara hazırlık seviyesinin artırılması, birlikler arasındaki koordinasyonun geliştirilmesi, eğitim prosedürlerinin standartlaştırılması ve birliklerin yeni muharebe kabiliyetlerinin geliştirilmesi olarak belirtildi.

Tatbikata katılmak üzere Türk Silahlı Kuvvetlerine bağlı personel ve hava araçlarının Azerbaycan'a geldiği bildirildi.

Tatbikatın başlangıç ve bitiş tarihlerine ilişkin bilgi verilmedi. (İLKHA)