Kanun teklifinin genel gerekçesinde, hukuk düzeninin en önemli işlevlerinden birinin toplumsal huzuru, barışı ve güvenliği sağlamak olduğu vurgulandı. Terör ve şiddetin Türkiye'nin gündeminden tamamen çıkartılması amacıyla başlatılan sürecin hedefine ulaşması için uygun bir hukuki zeminin oluşturulmasının zorunlu olduğu belirtildi.

'Terörsüz Türkiye hedefinin gerçekleşmesi için çatışma ortamının sona erdirilmesi gerekmektedir'

Söz konusu gerekçede 'Sürecin ilk aşaması olarak silahsızlanma ve terörsüz Türkiye hedefinin gerçekleşmesi; silahların susmasını, şiddet ve çatışma ortamının sona erdirilmesini gerektirmektedir.' ifadelerine yer verildi. Bu amaçla terör örgütlerinin tasfiyesini ve feshini kolaylaştıracak yasal düzenlemelerin, sürecin başarısında önemli bir etkisi olacağının altı çizildi.

Feshedilen ve münfesih sayılan terör örgütü tanımı getirilecek

Kanun teklifi, yalnızca fesih kararı alarak silah bırakan örgütleri değil fiilen dağılmış yapıları da kapsama alarak toplumsal barışı daha geniş bir zemine yaymayı hedefliyor.

Bu bağlamda; fesih kararı alarak silah bıraktığı, cebir ve şiddet yöntemini terk ettiği tespit ve ilan edilen yapılar 'feshedilen terör örgütü' olarak tanımlanacak. Fesih kararı almamış olsa bile kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla 10 yıldır terör eylemlerine başvurmadığı veya üye sayısı ile örgütsel teşkilatlanması bakımından eylem kabiliyetini yitirdiği tespit edilen yapılar ise 'Münfesih sayılan terör örgütü' olarak tanımlanacak.

Düzenlemenin arızi bir duruma veya belli bir kesime yönelik olmadığı, eşitlikçi ve hakkaniyeti esas alan genel bir çerçeve çizdiği özellikle belirtildi.

'Gözlem ve Tespit Kurulu' bir yıl süreyle görev yapacak

Cumhurbaşkanlığı bünyesinde oluşturulacak olan 'Gözlem ve Tespit Kurulu', Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığında toplanacak. Kurulda, İçişleri, Dışişleri, Adalet ve Milli Savunma Bakanlıklarının belirlediği bakan yardımcıları ile Milli İstihbarat Teşkilatının belirlediği başkan yardımcısı yer alacak. Kurul, kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren bir yıl süreyle görev yapacak. İhtiyaç duyulması halinde Cumhurbaşkanı bu süreyi altışar aylık dilimler halinde uzatabilecek. Kurulun hazırladığı olumlu raporlar, Milli Güvenlik Kurulu'nda görüşülüp tavsiye kararı alındıktan sonra Cumhurbaşkanının onayıyla ilan edilecek.

Soruşturmalar duracak, infazlarda ciddi indirimlere gidilecek

Teklif, terör eylemlerine bizzat iştirak etmemiş örgüt üyeleri, yöneticileri ve propagandacıları hakkında açılan soruşturma ve kovuşturmaların durdurulmasını öngörüyor. Bu kişilere 3 yıl süreyle denetimli serbestlik uygulanacak.

Kapsam dışındaki terör suçlarından ceza alan mensuplar için ise kanunun amacına uygun bir 'helalleşme' adımı olarak ciddi infaz indirimleri getiriliyor.

Kanundan sonra teslim olanlar için ağırlaştırılmış müebbet hapis cezalarında cezaevinde geçirilecek süre 10 yıla, müebbet hapis cezalarında 7 yıla düşürülecek; diğer süreli hapis cezalarının ise üçte biri infaz edilecek. Hakkında kesinleşmiş hüküm bulunan veya yargılaması sürenler için ağırlaştırılmış müebbet cezalarında infaz süresi 15 yıl, müebbet hapislerde 10 yıl olarak uygulanacak; diğer süreli hapis cezalarının ise yarısı infaz edilecek.

Tüm bu indirimlerle birlikte, belirlenecek ceza infaz kurumlarında geçirilmiş süre her halükarda 20 yılı geçemeyecek. Bu gruptakiler 5 yıl süreyle denetimli serbestliğe tabi tutulacak.

Denetimi ihlal edenler için infaz kaldığı yerden devam edecek

Toplum güvenliğini teminat altına almak amacıyla denetimli serbestlik kuralları da sıkı tutuldu. 3 veya 5 yıllık denetim süresi içinde, temel şekli itibarıyla cezasının üst sınırı 5 yıldan fazla olan kasıtlı bir suç işleyenlerin; durma kararı verilen soruşturma ve kovuşturmalarına kaldığı yerden devam edilecek. İnfazı durdurulan cezaların infazına yeniden başlanacak. Bu kişiler hiçbir şekilde koşullu salıverilme hükümlerinden faydalanamayacak.

Kanun teklifi, sürecin başarısı için 'ilk adım' niteliğinde düzenlemeler içeriyor

İhdas edilen bu kanun teklifi ile terör örgütlerinin tasfiye süreçlerinin sürüncemede kalmadan sonuçlandırılması hedefleniyor. Kanun teklifinin Genel Gerekçe kısmının son bölümünde, 'Uzun yıllara sâri, değişik nedenleri ve boyutları olan kangren haline gelmiş sorunların çözülmesi amacıyla başlatılan sürecin başarısı için 'ilk adım' niteliğindeki hukuki düzenlemeler içeren bu kanun teklifinin sonraki aşamalarda kardeşlik hukukunun tesisi ve geliştirilmesi için de başlangıç olacağı muhakkaktır.' ifadelerine yer verildi.

HÜDA PAR'ın TBMM Başkanlığı'na sunduğu 'Feshedilen veya Münfesih Sayılan Terör Örgütleri Hakkında Kanun Teklifi'nin tam metni şu şekilde:

GENEL GEREKÇE

Hukuk düzeninin önemli işlevlerinden biri de toplumsal huzuru, barışı ve güvenliği sağlamaya dair genel talep ve ihtiyaçları karşılamaktır. Özellikle kamusal nitelikli hukuk normlarında kamu düzeni, kamu güvenliği, kamu yararı gibi kavramlarla formüle edilen bu işlev, aynı zamanda değişken özellik taşıyan hukuk kuralları ile toplumsal dinamiklerden beslenen siyasetin kesişim alanlarını da belirlemektedir.

Terör ve şiddetin Türkiye'nin gündeminden tamamen çıkartılarak toplumsal dayanışmayı, huzur ve güven ortamının sağlanmasını amaçlayan, TBMM bünyesinde kurulan Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu marifetiyle resmi hüviyet kazanan süreç, ülkemiz açısından her alanda önemli kazanımlar sağlayacak ve tarihi fırsatlar için kapı aralayacak niteliktedir. Güçlü bir siyasi iradeye ve buna paralel gittikçe artan toplumsal mutabakata ve desteğe dayanan bu sürecin sağlıklı işlemesi ve hedefine ulaşması için uygun bir hukuki zeminin de oluşturulması gerekmektedir. Bu süreçte atılacak adımların, yapılacak işlerin hukuki çerçevesinin oluşturulması; hukuk devletinin gereği olduğu gibi süreçle ilgili tüm tarafların ve toplumun yürütülen sürece olan güven ve inancını da artıracak, şeffaflığı ve hukuki öngörülebilirliği de sağlayacaktır. Teklif edilen kanun, söz konusu hukuki çerçevenin ilk aşamasını düzenlemektedir.

Sürecin ilk aşaması olarak silahsızlanma ve terörsüz Türkiye hedefinin gerçekleşmesi; silahların susmasını, şiddet ve çatışma ortamının sona erdirilmesini gerektirmektedir. Çatışmaların, silahlı eylemlerin tarafı olan ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununda 'terör örgütü' olarak tanımlanan örgütsel yapıların insan kaynağı ve diğer unsurları bakımından toplumsallaşıp değişik boyutlarıyla etki alanlarını genişleterek faaliyetlerini sürdürdüğü dikkate alındığında bu örgütlerin tasfiyesini, feshini kolaylaştıracak ve teşvik edecek yasal düzenlemelerin yapılmasının sürecin devamında ve başarısında önemli etkide bulunacağı açıktır.

Kanun teklifi ile; fesih kararı alıp silahsızlanan ve terör eylemlerini terk eden terör örgütü üyeleri hakkında bu Kanunun amacını gerçekleştirmeye yönelik uygulanacak hükümler düzenlenmiştir. Ayrıca fesih kararı alıp silah bırakan terör örgütlerinin takip ve tespitini yapmak üzere 'Gözlem ve Tespit Kurulu' kurulmuştur. Bu kurulun vereceği bilgi ve raporlar doğrultusunda konunun Milli Güvenlik Kurulunda ele alınması sonrasında Cumhurbaşkanının kararıyla örgütün feshinin ilan edileceği düzenlenmiştir. Böylece silah bırakan terör örgütlerinin tasfiye süreci gerçekçi ve denetlenebilir şekilde hukuki çerçeveye oturtulmuştur.

Teklif edilen kanunda; fesih kararı almamış olsa bile uzun süredir terör eylemlerine ve şiddete başvurmamış veya üye sayısı ve örgütsel teşkilatlanması bakımından örgütsel vasfını ve eylem kabiliyetini yitirmiş terör örgütlerinin de bu kanun kapsamına alınmasını sağlayacak düzenlemeyle, amaçlanan toplumsal huzur ve barışın daha kapsamlı ve kalıcı olması hedeflenmiştir. Böylece yapılan düzenlemenin arızi bir duruma, belli bir kesime yönelik olduğu yönündeki itiraz ve şüpheler de izale edilmiş olacaktır. Toplumun tümüne yönelik genel, eşitlikçi ve hakkaniyeti esas alan bu düzenlemenin teklifin ve sürecin amacına hizmet edeceği açıktır. Ancak münfesih sayılan söz konusu terör örgütlerinin tespitinin de bu kanunla düzenlenen kurul tarafından yapılacağı ve Cumhurbaşkanı kararıyla münfesih örgütlerin ilan edileceği hüküm altına alınmıştır.

Teklifte; benzer amaçlarla yapılan düzenlemeler ve mukayeseli hukuktaki örnekler de dikkate alınarak feshedilen veya münfesih sayılan terör örgütü mensuplarına uygulanacak hükümler konusunda düzenleme yapılmıştır. Bu örgütlerin terör eylemlerine iştirak etmemiş üyeleri, kurucuları ve yöneticileri hakkında ceza verilmeyeceği, başlatılmış olan soruşturma ve kovuşturmaların durdurulacağı, bu kişilerin denetime tabi tutulacağı düzenlenmiştir.

Feshedilen veya münfesih sayılan terör örgütü mensuplarının diğer terör suçları nedeniyle haklarında verilen cezaların infazında da indirim öngörülmüştür. Suç ve ceza siyaseti açısından bu düzenlemeler yapılırken kamunun cezalandırma hak ve yetkisi ile tesis edilecek toplumsal huzur ve barış ortamındaki kamu yararı ve maslahat arasında denge sağlanmaya çalışılmıştır. Böylelikle sürecin amacına ve ruhuna uygun bir uzlaşma ve helalleşme zemininin oluşmasına da imkân tanınmıştır.

Teklif konusu kanunun amacına ve yaklaşımına uygun olarak; feshedilen veya münfesih sayılan terör örgütü mensupları hakkında, 5237 sayılı Kanunda öngörülen dava ve ceza zamanaşımı sürelerinin yarısının uygulanacağı da hüküm altına alınmıştır.

Küresel dengeler, bölgesel gelişmeler, ülke içinde her alandaki değişim ve dönüşümler; birlik ve beraberliğin, barış ve huzurun, dayanışmanın sağlandığı güçlü bir toplum yapısını zorunlu kılmaktadır. Uzun yıllara sâri, değişik nedenleri ve boyutları olan kangren haline gelmiş sorunların çözülmesi amacıyla başlatılan sürecin başarısı için 'ilk adım' niteliğindeki hukuki düzenlemeler içeren bu kanun teklifinin sonraki aşamalarda kardeşlik hukukunun tesisi ve geliştirilmesi için de başlangıç olacağı muhakkaktır.

MADDE GEREKÇELERİ

MADDE 1- Maddeyle, Kanunun amacı düzenlenmektedir.

MADDE 2- Maddeyle, Kanunun kapsamı ve Teklifte kullanılan bazı kavramların tanımı yapılmaktadır.

MADDE 3- Maddeyle, bu Kanunun uygulanmasında, feshedilen veya münfesih sayılan terör örgütlerinin bu Kanun kapsamında takibini ve gerekli tespitleri yapmak amacıyla Gözlem ve Tespit Kurulu düzenlenmektedir.

Kurulun, Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığında İçişleri, Dışişleri, Adalet ve Milli Savunma Bakanlıklarının belirlediği Bakan Yardımcıları ile Milli İstihbarat Teşkilatının belirlediği Başkan Yardımcısından oluşacağı düzenlenmiştir.

MADDE 4- Maddede Gözlem ve Tespit Kurulunun görev ve yetkileri düzenlenmiştir.

Kurula verilen görevlerle, feshedilen terör örgütlerinin fesih sürecindeki durumunun takip ve tespitinin yapılması, münfesih sayılan terör örgütlerinin de resen veya ilgililerin talebi üzerine tespitinin yapılarak Cumhurbaşkanına konuyla ilgili raporların sunulması hedeflenmektedir.

Maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarında, Gözlem ve Tespit Kurulunun çalışmalarının sağlıklı ve verimli yürütülmesi için Kurula verilen yetkiler düzenlenmektedir.

MADDE 5- Maddeyle, Gözlem ve Tespit Kurulunun oluşumu, işleyişi, çalışma şekli, görev ve yetkileri ile sair hususlarla ilgili olarak Cumhurbaşkanına yönetmelik çıkarma yetkisi verilmektedir.

MADDE 6- Feshedilen veya münfesih sayılan terör örgütlerinin Cumhurbaşkanı tarafından ilanı ile ilgili hususlar düzenlenmektedir.

Gözlem ve Tespit Kurulunun söz konusu örgütlerle ilgili değerlendirme ve tespitlerini içeren olumlu raporunun Cumhurbaşkanına sunulması sonrası konunun Milli Güvenlik Kurulunda görüşülerek tavsiye kararı alınması ve Cumhurbaşkanının uygun görmesi halinde feshedilen veya münfesih sayılan örgütlerin Cumhurbaşkanı kararıyla ilan edileceği düzenlenmiştir.

Maddede oluşturulan tespit ve denetim mekanizmasıyla bu Kanun kapsamına girecek örgütlerin aşamalı bir şekilde tespitini ve ilanını sağlayacak yöntemin belirlenmesi amaçlanmaktadır.

MADDE 7-Maddeyle, feshedilen veya münfesih sayılan örgütler hakkında uygulanacak hükümler düzenlenmektedir.

Buna göre; bu örgütlerin terör suçlarına iştirak etmemiş üyeleri, kurucuları ve yöneticileri ile bu örgütlere bilerek ve isteyerek yardım eden ya da bu örgütlerin propagandasını yapan kişiler hakkında başlatılmış olan soruşturma ve kovuşturmaların durdurulacağı, bu kişilerin cezalarının infazına başlanmayacağı, infazı devam edenlerin infazının durdurulacağı düzenlenerek bunlar hakkında denetim süresi öngörülmüştür.

Maddenin ikinci fıkrasında, denetime tabi tutulan kişilerin denetim süresi içinde temel şekli itibarıyla cezasının üst sınırı beş yıldan fazla olan kasıtlı bir suç işlememeleri halinde haklarında uygulanacak hükümler düzenlenmiştir.

Maddenin üçüncü fıkrasında, denetime tabi tutulan kişilerin denetim süresi içinde temel şekli itibarıyla cezasının üst sınırı beş yıldan fazla olan kasıtlı bir suç işlemeleri halinde haklarındaki soruşturma ve kovuşturmalara, cezalarının infazına kaldığı yerden devam edileceği düzenlenmiştir

Düzenlemeyle, terör ve şiddetin sonlandırılarak toplumsal barış ve huzurun sağlanması amaçlanarak terör örgütlerinin silah bırakması ve feshi teşvik edilmektedir.

MADDE 8-Maddede, feshedilen veya münfesih sayılan terör örgütü mensuplarının cezalarının infazı düzenlenmektedir.

Buna göre, söz konusu terör örgütü mensuplarının işlediği, bu kanunun yedinci maddesi kapsamı dışındaki terör suçları nedeniyle haklarında verilen cezaların infazında ceza infaz kurumlarında geçirilecek sürelerde indirim yapılacağı, bu kişilerin denetime tabi tutulacağı düzenlenmiştir.

Maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarında, denetime tabi kişilerin denetim süresi içinde suç işleyip işlemediklerine göre haklarında uygulanacak hükümler düzenlenmiştir.

Maddedeki düzenlemeyle bu kanunun amacı gözetilerek terör örgütlerinin silah bırakması ve feshi teşvik edilmektedir.

MADDE 9- Maddeyle, feshedilen veya münfesih sayılan terör örgütü mensupları hakkında uygulanacak zamanaşımı süreleri düzenlenmektedir.

Düzenlemeyle; bu örgüt mensupları hakkında, 5237 sayılı Kanunda öngörülen dava ve ceza zamanaşımı sürelerinin yarısının uygulanacağı hüküm altına alınmıştır. Böylece terör örgütlerinin tasfiye süreçlerinin ve ilgili yargı süreçlerinin sürüncemede kalmadan seri şekilde sonuçlandırılması amaçlanmaktadır.

MADDE 10-Yürürlük maddesidir.

MADDE 11-Yürütme maddesidir.

FESHEDİLEN VEYA MÜNFESİH SAYILAN TERÖR ÖRGÜTLERİ HAKKINDA KANUN TEKLİFİ

Amaç ve kapsam

MADDE 1- (1) Bu Kanunun amacı; feshedilen veya münfesih sayılan terör örgütlerinin tespiti ile bu örgütler ve örgüt mensupları hakkında uygulanacak hükümlerin toplumsal huzuru ve barışı tesis edecek şekilde düzenlenmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.

(2) Bu Kanun; feshedilen veya münfesih sayılan terör örgütleri ve bu örgütlerin mensupları ile bu Kanuna göre kurulan Gözlem ve Tespit Kurulunu kapsar.

Tanımlar

MADDE 2- (1) Bu Kanunda geçen;

a) Terör örgütü: Cebir ve şiddet kullanarak, siyasî ve ideolojik amaçla devletin güvenliğine, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suç işlemek üzere kurulmuş, 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ile ceza hükümlerini içeren özel kanunlarda geçen teşekkül, cemiyet, silahlı cemiyet, çete, silahlı çete veya gizli ittifakı,

b) Feshedilen terör örgütü: Fesih kararı alarak silah bıraktığı, cebir ve şiddet yöntemini terk ettiği ve terör eylemlerine başvurmadığı tespit ve ilan edilen terör örgütü,

c) Münfesih sayılan terör örgütü: Fesih kararı almamış olsa bile; bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla on yıldır terör eylemlerine başvurmadığı veya üye sayısı ve örgütsel teşkilatlanması bakımından örgütsel vasfını ve eylem kabiliyetini yitirdiği tespit ve ilan edilen terör örgütü,

ç) Kurul: Feshedilen veya münfesih sayılan terör örgütlerinin gözlemlenmesi ve tespiti için Cumhurbaşkanlığı bünyesinde kurulan Gözlem ve Tespit Kurulunu,

ifade eder.

Gözlem ve Tespit Kurulu

MADDE 3- (1) Bu Kanunun uygulanmasında, feshedilen veya münfesih sayılan terör örgütlerinin takibini ve gerekli tespitleri yapmak amacıyla Gözlem ve Tespit Kurulu kurulmuştur. Bu Kurul, Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığında İçişleri, Adalet, Milli Savunma ve Dışişleri Bakanlıklarının belirlediği Bakan Yardımcıları ile Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığının belirlediği Başkan Yardımcısından oluşur.

(2) Kurul toplantılarına üyeler dışında gündemin özelliğine göre ilgili kurum temsilcileri ve kişiler de çağrılarak bilgi ve görüş alınabilir.

(3) Kurul, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl süreyle görev yapar. Cumhurbaşkanı, gerek görmesi halinde bu süreyi bitiminden itibaren altışar aylık sürelerle uzatabilir.

Kurulun görev ve yetkileri

MADDE 4- (1) Kurulun görevleri şunlardır:

a) Feshedilen terör örgütlerinin takip ve tespitini yaparak Cumhurbaşkanına gerekli bilgi ve raporları sunmak.

b) İlgililerin veya mahkemelerin talebi üzerine ya da resen; münfesih sayılan terör örgütlerinin tespitini yaparak durumu Cumhurbaşkanına rapor halinde sunmak.

c) Bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili olarak Cumhurbaşkanınca verilen diğer görevleri yapmak.

(2) Kurul, görev alanı ile ilgili her türlü bilgi ve belgeyi ilgililerden talep edebilir; gerekli inceleme ve araştırmaları yaptırabilir.

(3) Kamu kurum ve kuruluşları ile yargı mercileri, Kurulun görevi kapsamında ihtiyaç duyduğu her türlü bilgi ve belgeyi gecikmeksizin Kurula göndermek veya yerinde incelenmesine imkân sağlamak zorundadır.

Usul ve esaslar

MADDE 5- (1) Kurulun oluşumu, işleyişi, çalışma şekli, görev ve yetkileri ile sair hususlar, Cumhurbaşkanınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

Cumhurbaşkanınca ilan

MADDE 6- (1) Feshedilen veya münfesih sayılan terör örgütleri hakkında Kurul tarafından yapılan tespit ve değerlendirmeleri içeren olumlu raporun Cumhurbaşkanına sunulması sonrası konu gündeme alınarak Milli Güvenlik Kurulunda görüşülür. Milli Güvenlik Kurulunun tavsiye kararı üzerine Cumhurbaşkanının uygun görmesi halinde feshedilen veya münfesih sayılan örgütler Cumhurbaşkanı kararıyla ilan edilir.

Soruşturma, kovuşturma ve infaza ilişkin hükümler

MADDE 7- (1) Feshedilen veya münfesih sayılan terör örgütleri ile ilgili olarak;

a) Bu örgütlerin üyeleri, kurucuları ve yöneticileri hakkında Türk Ceza Kanununun 314 üncü maddesinin birinci ve ikinci fıkraları,

b) Bu örgütlere bilerek ve isteyerek yardım eden kişiler hakkında Türk Ceza Kanununun 220 nci maddesinin yedinci ve 314 üncü maddesinin üçüncü fıkraları delaletiyle 314 üncü maddesinin ikinci fıkrası,

c) Bu örgütlerin propagandasını yapan kişiler hakkında 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun7 nci maddesinin ikinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkraları,

kapsamında başlatılmış olan soruşturma ve kovuşturmalarda durma kararı verilir; kesinleşmiş hükümlerden infazı henüz başlamamış olanların infazına başlanmaz, infazı devam edenlerin infazı durdurulur.

(2)Birinci fıkraya göre haklarında karar verilenler üç yıl süreyle denetimli serbestlik tedbirine tabi tutulur. Denetimli serbestlik süresi içinde temel şekli itibarıyla cezasının üst sınırı beş yıldan fazla olan kasıtlı bir suç işlememeleri halinde;

a) Haklarında soruşturma yapılanlarla ilgili olarak kovuşturmaya yer olmadığı kararı, kamu davası açılmış olanlarla ilgili olarak ise düşme kararı verilir.

b) Haklarında mahkûmiyet hükmü verilmiş olanların cezaları infaz edilmiş sayılır, mahkûmiyet kararları bütün hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kaldırılır.

(3) İkinci fıkraya göre denetimli serbestlik tedbirine tabi tutulanlar hakkında, denetim süresi içinde işledikleri temel şekli itibarıyla cezasının üst sınırı beş yıldan fazla olan kasıtlı bir suç nedeniyle hapis cezasına hükmedilmesi halinde;

a) Durma kararı verilen soruşturma ve kovuşturmalara kaldığı yerden devam edilir.

b) İnfazı durdurulanların cezalarının infazına devam edilir.

c) Bu kişiler hakkında koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz.

Cezaların infazı

MADDE 8- (1) Feshedilen veya münfesih sayılan terör örgütü mensuplarının bu Kanunun 7 nci maddesi kapsamı dışındaki terör suçları nedeniyle;

a) Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra teslim olanlar hakkında verilen ağırlaştırılmış müebbet hapis cezaları toplamının on yılının, müebbet hapis cezaları toplamının yedi yılının, diğer süreli hapis cezalarının ise üçte birinin ceza infaz kurumlarında geçirilmiş olması halinde,

b) Daha önce haklarındaki hüküm kesinleşmiş olanlar ile yargılama süreci devam edenler hakkında verilen ağırlaştırılmış müebbet hapis cezaları toplamının on beş yılının, müebbet hapis cezaları toplamının on yılının, diğer süreli hapis cezalarının ise yarısının ceza infaz kurumlarında geçirilmiş olması halinde, iyi halli olup olmadıklarına bakılmaksızın salıverilirler. Bu kişiler beş yıl süreyle denetimli serbestlik tedbirine tabi tutulur.

(2) Birinci fıkraya göre denetimli serbestlik tedbirine tabi tutulanlar, denetimli serbestlik süresi içinde temel şekli itibarıyla cezasının üst sınırı beş yıldan fazla olan kasıtlı bir suç işlememeleri halinde cezaları infaz edilmiş sayılır, mahkûmiyet kararları bütün hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kaldırılır.

(3) Birinci fıkraya göre denetimli serbestlik tedbirine tabi tutulanlar hakkında denetim süresi içerisinde işledikleri temel şekli itibarıyla cezasının üst sınırı beş yıldan fazla olan kasıtlı bir suç nedeniyle hapis cezasına hükmedilmesi halinde cezalarının infazına devam edilir, bu kişiler hakkında koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz.

(4) Birinci fıkraya göre belirlenecek ceza infaz kurumlarında geçirilmiş süre, her durumda yirmi yılı geçemez.

Zamanaşımı

MADDE 9- (1) Feshedilen veya münfesih sayılan terör örgütü mensupları hakkında, ilgili kanunlarda öngörülen dava ve ceza zamanaşımı sürelerinin yarısı uygulanır.

Yürürlük

MADDE 10- (1) Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 11- (1) Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.

(İLKHA)

Valiliğin resmi sosyal medya hesaplarından paylaşılan açıklamada, Şanlıurfa'nın geniş tarım alanlarına sahip olduğu belirtilerek, hasat döneminin ürün kaybı yaşanmadan tamamlanmasının büyük önem taşıdığı vurgulandı. Açıklamada özellikle yaz aylarında meydana gelen anız yangınlarının her yıl önemli miktarda tarımsal ürünün zarar görmesine neden olduğu ifade edildi.

Yayımlanan Genel Emir kapsamında tarla sahipleri, kiracılar ve ortakçıların hasat sonrasında hiçbir şekilde anız yakamayacağı belirtildi. Anız yangınına sebebiyet veren kişiler hakkında yasal işlem uygulanacağı kaydedilirken, sorumluların tespit edilememesi halinde Çiftçi Kayıt Sistemi'nde parsel kaydı bulunan kişi veya kişilerin birinci derecede sorumlu tutulacağı bildirildi.

Kararda ayrıca hasadı yapılmamış ekili alanların çevresinde, yol kenarlarında ve komşu parsellerde ateş yakılması ile yanıcı ve parlayıcı maddelerin bırakılması da yasaklandı.

Biçerdöverlere sıkı denetim

2026/3 sayılı Genel Emir'de biçerdöver sahipleri ve operatörlerine yönelik yükümlülüklere de yer verildi. Buna göre yalnızca gerekli sürücü veya operatör belgesine sahip kişilerin çalıştırılabileceği belirtilirken, biçerdöverlerde her biri 6 kilogramlık iki adet yangın söndürücü bulundurulmasının zorunlu olduğu ifade edildi.

Ayrıca hasat sırasında yüzde 1,5'in üzerinde ürün kaybına izin verilmeyeceği, biçerdöverlerde sap kıyıcı veya saman makinesi bulundurulmasının zorunlu olduğu kaydedildi.

Kurallara uymayanlara para cezası uygulanacak

Valilik tarafından yapılan açıklamada, Genel Emir hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında 5326 sayılı Kabahatler Kanunu ile 2872 sayılı Çevre Kanunu kapsamında idari para cezası uygulanacağı bildirildi.

Şanlıurfa Valiliği, anız yangınlarının önlenmesi konusunda tüm üreticileri ve vatandaşları duyarlı olmaya davet ederek, tarımsal üretimin, doğal yaşamın ve yerleşim alanlarının korunması için gerekli tedbirlerin eksiksiz şekilde uygulanacağını vurguladı. (İLKHA)

Pişiğin oluşumunda en önemli etkenlerden biri bez bölgesinde oluşan nemli ve havasız ortam. Islak veya kirli bezin uzun süre değiştirilmemesi, cildin doğal koruyucu bariyerini zayıflatıyor. Bu durum, ciltte kızarıklık, hassasiyet ve tahrişe yol açarken bazı vakalarda mantar ve bakteriyel enfeksiyonların gelişmesine de zemin hazırlıyor. Özellikle ishal dönemleri, sık dışkılama ve antibiyotik kullanımı pişik riskini artıran faktörler arasında gösteriliyor.

Uzmanlar, ek gıdaya geçiş sürecinin de pişik oluşumunu tetikleyebileceğine dikkat çekiyor. Beslenme düzenindeki değişiklikler dışkının yapısını ve asit oranını etkileyerek bez bölgesindeki tahrişi artırabiliyor. Ayrıca bazı bebeklerde yeni kullanılan bez markaları, parfümlü ıslak mendiller, deterjan kalıntıları veya cilt bakım ürünleri alerjik reaksiyonlara neden olarak pişiği tetikleyebiliyor.

Pişiğin önlenmesinde ise düzenli bakım büyük önem taşıyor. Sağlık uzmanları, bezin sık aralıklarla değiştirilmesini, bez bölgesinin her değişimde nazikçe temizlenmesini ve cildin tamamen kurutulmasını öneriyor. Alkol ve yoğun parfüm içeren ürünlerden kaçınılması, mümkün olduğunca cildin hava almasının sağlanması ve bezin çok sıkı bağlanmaması da koruyucu önlemler arasında bulunuyor.

Son yıllarda yayımlanan bilimsel araştırmalar, çinko oksit veya dekspantenol içeren bariyer kremlerinin hem koruyucu hem de tedavi edici etkiler gösterebildiğini ortaya koyuyor. Uzmanlar, özellikle pişiğe yatkın bebeklerde bu tür koruyucu kremlerin düzenli kullanımının cilt bariyerini güçlendirdiğini belirtiyor. Ayrıca yüksek emiciliğe sahip bezlerin tercih edilmesi ve cildin nem dengesinin korunması da öneriler arasında yer alıyor.

Tedavi sürecinde öncelikle tahrişe neden olan faktörlerin ortadan kaldırılması gerekiyor. Hafif vakalarda sık bez değişimi ve koruyucu kremler genellikle yeterli olurken, mantar enfeksiyonu gelişen durumlarda doktor önerisiyle 'antifungal tedavi' (mantar enfeksiyonlarını tedavi etmek veya mantarların çoğalmasını önlemek amacıyla kullanılan maddeleri ve ilaçları ifade eder) uygulanabiliyor. Şiddetli kızarıklık, su toplaması, iltihaplanma veya birkaç gün içinde düzelmeyen belirtiler görüldüğünde ise sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor.

Uzmanlar aileleri, pişiği yalnızca geçici bir kızarıklık olarak değerlendirmemeleri konusunda uyarıyor. Uzun süren veya sık tekrarlayan pişik vakaları altta yatan enfeksiyonların ya da cilt hassasiyetlerinin habercisi olabiliyor. Bu nedenle bebeklerin cilt bakımının düzenli yapılması, hijyen kurallarına dikkat edilmesi ve belirtilerin yakından takip edilmesi büyük önem taşıyor.

Kaynaklara göre pişik vakalarının önemli bir bölümü doğru bakım uygulamalarıyla önlenebiliyor. Uzmanlar, ebeveynlerin erken dönemde alacağı basit önlemlerin hem bebeğin konforunu artırdığını hem de daha ciddi cilt sorunlarının önüne geçebildiğini vurguluyor. (İLKHA)

Denetimlerde gerekli izinleri bulunmayan 6 makaw, 3 kakadu, 1 jako ve 1 amazon papağanı olmak üzere toplam 11 papağan tespit edildi. Ayrıca 5 Kaledonya gekosu, 6 leopar gekosu, 9 kirpikli geko, 2 bukalemun, 1 uromastyx, 1 iguana ve 1 sakallı ejder olmak üzere toplam 25 sürüngenin de izinsiz şekilde bulundurulduğu belirlendi.

Ekipler tarafından el konulan toplam 36 egzotik hayvan koruma altına alınırken, sorumlu kişi hakkında ilgili mevzuat kapsamında idari para cezası uygulandığı bildirildi. (İLKHA)

Programda konuşan Battalgazi Belediye Başkanı Bayram Taşkın, çevre konusunda ortaya koydukları duyarlılıktan dolayı öğrencileri, öğretmenleri ve velileri tebrik ederek şunları söyledi:

''Burada sergilenen çalışmalar bizleri gerçekten mutlu etti. Çocuklarımızın çevre konusunda gösterdiği duyarlılık, ortaya koyduğu emek ve yetenek geleceğe dair umutlarımızı artırıyor. Bu nedenle öğrencilerimizi, onları yetiştiren öğretmenlerimizi ve her zaman yanlarında olan velilerimizi ayrı ayrı tebrik ediyorum. Çevre bilincinin küçük yaşlarda kazanılmasını çok önemsiyoruz. Daha temiz bir dünya, daha temiz bir Türkiye, daha temiz bir Malatya ve Battalgazi için çocuklarımızın bu bilinçle yetişmesi büyük önem taşıyor. Biz de Battalgazi Belediyesi olarak çevre konusunda yürütülen çalışmalara destek vermeyi ve bu alandaki farkındalığı artırmayı sürdüreceğiz. Okullarımız ve ailelerimizle iş birliği içerisinde çevreye duyarlı nesiller yetiştirmeye devam edeceğiz. Çünkü biliyoruz ki temiz çevre; sağlık, huzur ve yaşam kalitesi demektir. Bu güzel etkinliğin hazırlanmasında emeği geçen herkese teşekkür ediyor, öğrencilerimizi bir kez daha kutluyorum.'

Festival kapsamında düzenlenen etkinliklere katılan öğrencilere ve ziyaretçilere çeşitli hediyeler takdim edildi. Çevre bilincinin geliştirilmesine yönelik gerçekleştirilen program, katılımcıların yoğun ilgisiyle tamamlandı. (İLKHA)

Klima bakımının önemi, özellikle iç ortam hava kalitesiyle doğrudan bağlantılı olması nedeniyle her geçen yıl daha fazla gündeme geliyor. Uzmanlara göre filtre, serpantin ve hava akış sistemlerinin düzenli olarak temizlenmemesi cihazın performansını düşürüyor, enerji tüketimini artırıyor ve sistem arızalarına zemin hazırlıyor. Kirlenen filtreler hava akışını engellerken, cihazın daha fazla enerji harcamasına neden oluyor.

Uzmanlara göre düzenli bakım yapılmayan klimalarda toz, polen, küf sporları ve çeşitli alerjenler birikebiliyor. Bu durum özellikle alerjisi, astımı veya kronik solunum yolu hastalığı bulunan kişilerde sağlık şikâyetlerini artırabiliyor. Yetersiz bakım nedeniyle oluşan nemli ortamlar ise bazı bakteri ve mantarların çoğalmasına uygun koşullar oluşturabiliyor.

Klima kullanımına bağlı olarak görülen sağlık sorunları arasında üst solunum yolu irritasyonları, boğaz kuruluğu, gözlerde yanma, alerjik reaksiyonlar, sinüzit şikâyetleri ve kas tutulmaları yer alıyor. Uzmanlar ayrıca kirli klima sistemlerinin iç ortam hava kalitesini olumsuz etkileyerek öksürük, hapşırma ve nefes darlığı gibi belirtileri tetikleyebileceğine dikkat çekiyor. Nadir de olsa, uygun şekilde bakım yapılmayan merkezi sistemlerde bakteriyel enfeksiyon riski oluşabiliyor.

Sağlıklı klima kullanımı için iç ortam sıcaklığının dış ortamla arasında çok büyük fark oluşturulmaması öneriliyor. Uzmanlar, yaz aylarında klima sıcaklığının genellikle 24-26 derece aralığında tutulmasının hem sağlık hem de enerji tüketimi açısından uygun olduğunu belirtiyor. Hava akımının doğrudan kişilerin üzerine gelmemesi, ortamın belirli aralıklarla havalandırılması ve filtrelerin düzenli olarak temizlenmesi de alınabilecek temel önlemler arasında bulunuyor.

Enerji verimliliği açısından da bakım büyük önem taşıyor. Temiz filtreler ve düzgün çalışan sistemler daha az enerji harcayarak aynı performansı sağlayabiliyor. Uluslararası enerji ve çevre kuruluşları, düzenli bakımın cihaz ömrünü uzattığını ve gereksiz elektrik tüketimini azalttığını vurguluyor. Uzmanlar, özellikle yoğun kullanılan klimaların yılda en az bir kez profesyonel bakım görmesini tavsiye ediyor.

Artan sıcaklıkların günlük yaşamın bir parçası haline geldiği günümüzde, uzmanlar klimaların bilinçli kullanımının hem bireysel sağlık hem de enerji tasarrufu açısından kritik önem taşıdığı görüşünde birleşiyor. Düzenli bakım, doğru sıcaklık ayarı ve temiz hava dolaşımı sayesinde klimalar, risk oluşturan cihazlar yerine yaşam konforunu artıran güvenli sistemler haline gelebiliyor. (İLKHA)

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, daha önce yaptığı açıklamada Tchiani'nin bugün Türkiye'ye resmi bir ziyaret gerçekleştireceğini duyurmuştu.

Duran, ziyaret kapsamında yapılacak görüşmelerde Türkiye ile Nijer arasındaki ilişkilerin tüm yönleriyle ele alınacağını ve ikili iş birliğinin geliştirilmesine yönelik adımların değerlendirileceğini belirtmişti.

Görüşmelerde ayrıca bölgesel ve küresel gelişmelerin de gündeme gelmesi bekleniyor. Tarafların, güncel uluslararası konular hakkında görüş alışverişinde bulunacağı ifade edilmişti. (İLKHA)

Eğitimde, öğretmenlerin öğrencilere yönelik bilinçlendirme çalışmalarında kullanabilecekleri yöntemler de paylaşıldı. Orman yangınlarıyla mücadelede erken farkındalığın önemine dikkat çekilirken, eğitim faaliyetlerinin sürdürülebilir şekilde devam edeceği belirtildi.

Programın, öğrencilerde çevre bilincinin artırılması ve yangın riskine karşı toplumsal duyarlılığın güçlendirilmesine katkı sağlaması hedefleniyor. (İLKHA)

Malatya Valiliğinde gerçekleştirilen toplantıda konuşan Vali Yavuz, kentte huzur ve güven ortamının her geçen gün güçlendiğini belirterek, suç ve suçlularla mücadelenin kararlılıkla sürdürüldüğünü ifade etti.

Terörle mücadele kapsamında yılın ilk 5 ayında 29 olay ve operasyon gerçekleştirildiğini belirten Yavuz, operasyonlarda 78 şüphelinin gözaltına alındığını, bunlardan 22'sinin tutuklandığını, 45 kişinin ise adli kontrol şartıyla serbest bırakıldığını söyledi.

Geçen yılın aynı dönemine göre terör olaylarında yüzde 12 oranında azalma yaşandığını kaydeden Yavuz, tutuklama oranında ise yüzde 100 artış gerçekleştiğini ifade etti.

Göçmen kaçakçılığıyla mücadele kapsamında 7 operasyon gerçekleştirildiğini belirten Yavuz, 10 organizatörün yakalandığını, bunlardan 2'sinin tutuklandığını, bir kişinin ise adli kontrol şartıyla serbest bırakıldığını açıkladı.

Operasyonlarda toplam 603 düzensiz göçmenin yakalandığını ifade eden Yavuz, gönüllü geri dönüş çalışmalarının da devam ettiğini söyledi.

Uyuşturucuyla mücadele çalışmalarına da değinen Yavuz, yılın ilk 5 ayında bin 94 operasyon gerçekleştirildiğini, bin 354 kişinin gözaltına alındığını ve 259 kişinin tutuklandığını açıkladı.

Geçen yıla göre operasyon sayısında yüzde 8, gözaltı sayısında ise yüzde 11 artış yaşandığını belirten Yavuz, operasyonlarda 19 bin 198 gram metamfetamin, 396 bin 456 adet sentetik ecza, 14 bin 820 gram sentetik kannabinoid, 2 bin 416 adet ekstazi hap ve 15 bin 738 gram esrar ele geçirildiğini bildirdi.

Sentetik ecza yakalamaların da yüzde 129, sentetik kannabinoid yakalamaların da ise yüzde 311 oranında artış yaşandığını kaydeden Yavuz, bu sonuçların güvenlik güçlerinin etkin çalışmalarının bir göstergesi olduğunu vurguladı.

Organize suçlarla mücadele kapsamında 11 operasyon gerçekleştirildiğini belirten Yavuz, 23 kişinin gözaltına alındığını, 8 kişinin tutuklandığını söyledi.

Geçen yıl kentte faaliyet gösteren önemli organize suç örgütlerinden birinin çökertildiğini hatırlatan Yavuz, bu nedenle gözaltı ve tutuklama rakamlarında düşüş yaşandığını ifade etti.

Kaçakçılıkla mücadele kapsamında ise 79 operasyon düzenlendiğini belirten Yavuz, 121 kişinin gözaltına alındığını, 5 kişinin tutuklandığını ve 8 kişinin adli kontrol şartıyla serbest bırakıldığını kaydetti.

Kent genelinde asayiş olaylarının azaldığını belirten Yavuz, 2026 yılının ilk 5 ayında 9 bin 6 olay meydana geldiğini, geçen yılın aynı döneminde bu sayının 9 bin 724 olduğunu söyledi.

Asayiş olaylarında yüzde 7,3 oranında düşüş yaşandığını ifade eden Yavuz, olaylarla ilgili 817 kişinin gözaltına alındığını, 267 kişinin tutuklandığını açıkladı.

Suç türlerine ilişkin verileri paylaşan Yavuz, evden hırsızlıkta yüzde 4,1, dolandırıcılıkta yüzde 15,5, iş yerinden ve kurumdan hırsızlıkta yüzde 44,3, motosiklet hırsızlığında yüzde 60, kapkaç olaylarında yüzde 100, oto hırsızlığında yüzde 11,1 ve yağma suçlarında yüzde 3,7 oranında iyileşme sağlandığını belirtti.

Kişilere karşı işlenen suçlarda ise hakarette yüzde 11,6, tehditte yüzde 1,3, kasten öldürmede yüzde 17, kasten yaralamada yüzde 3, kişiyi hürriyetinden yoksun kılmada yüzde 22, cinsel saldırıda yüzde 4,5 ve cinsel tacizde yüzde 28 oranında düşüş yaşandığını kaydetti.

Aranan şahısların yakalanmasına yönelik çalışmaların aralıksız sürdüğünü ifade eden Yavuz, yılın ilk 5 ayında çeşitli suçlardan aranan 2 bin 712 kişinin yakalanarak adli mercilere teslim edildiğini söyledi.

Siber suçlarla mücadele kapsamında ise bin 577 terör iltisaklı sosyal medya hesabı üzerinde çalışma yapıldığını belirten Yavuz, 927 şüphelinin tespit edildiğini açıkladı.

Bu alandaki çalışma yapılan hesap sayısında yüzde 39, tespit edilen şahıs sayısında ise yüzde 100 artış yaşandığını kaydetti.

Trafik denetimlerinin aralıksız sürdüğünü belirten Yavuz, kentteki tescilli araç sayısının yüzde 6,3, motosiklet sayısının ise yüzde 16,3 arttığını söyledi.

Buna rağmen ölümlü ve yaralanmalı trafik kazalarında önemli düşüşler yaşandığını belirten Yavuz, ölümlü ve yaralanmalı kazaların yüzde 11, ölümlü kazaların yüzde 37, kaza yerinde hayatını kaybedenlerin yüzde 16, hastanede hayatını kaybedenlerin yüzde 73 ve yaralı sayısının yüzde 6 oranında azaldığını açıkladı.

Vatandaşlara trafik kurallarına uyma çağrısında bulunan Yavuz, özellikle hız, emniyet kemeri kullanımı, ışık ihlalleri ve hatalı sollama konusunda daha dikkatli olunmasını istedi.

Güvenli okul uygulamaları kapsamında 1 Ocak-31 Mayıs tarihleri arasında 4 bin 582 okul ve yurdun denetlendiğini belirten Yavuz, okul çevrelerindeki iş yerlerinin 5 bin 721 kez kontrol edildiğini söyledi.

Bu süreçte 21 bin 204 kişinin GBT sorgusunun yapıldığını, 13 bin 937 aracın ve 7 bin 352 okul servisinin denetlendiğini ifade eden Yavuz, kurallara aykırı hareket edenler hakkında gerekli idari işlemlerin uygulandığını kaydetti. (İLKHA)

Sergide hat eserleriyle yer alan Hattat Dr. Vali Mahboubi de sanatın yalnızca estetik bir unsur olmadığını vurguladı. İran ve Türkiye'nin İslam sanatının iki güçlü merkezi olduğunu belirten Mahboubi, iki ülkenin aynı medeniyet kaynağından beslendiğini söyledi.

Konuşmaların ardından serginin açılış kurdelesi kesildi. Sergide Dr. Vali Mahboubi'nin hat eserlerinin yanı sıra Muş Alparslan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Türk İslam Sanatları Anabilim Dalı Dr. Öğr. Üyesi Selahattin Aslan'ın minyatür, tezhip ve ebru çalışmaları da ziyaretçilerin beğenisine sunuldu. Açılışın ardından Rektör Prof. Dr. Nusret Akpolat sergiyi gezerek sanatçılardan eserler hakkında bilgi aldı.

Serginin açılışına; İnönü Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Nusret Akpolat, Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Mehmet Sağlam, İlahiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mehmet Kubat, Güzel Sanatlar Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Yüksel Göğebakan, Muş Alparslan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Türk İslam Sanatları Anabilim Dalı Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Selahattin Aslan, akademik ve idari personel ile öğrenciler katıldı. (İLKHA)

Vatandaşlardan gelen talepler ve uygulamada karşılaşılan sorunlar doğrultusunda konunun hazırlıkları sürdürülen Yargı Paketi'nin temel başlıkları arasında yer aldığını belirten Gürlek, Anayasa Mahkemesinin kararını adalet ve hakkaniyet ilkeleri açısından son derece kıymetli bulduklarını kaydetti.

Gürlek, açıklamasında şu ifadelere yer verdi:

'AYM'nin tanıdığı yasal süreci de dikkate alarak; bir tarafı ömür boyu adil olmayan bir yükümlülük altında mağdur etmeyen, hakkaniyete uygun yeni yasal düzenlemeyi yüce Meclisimizin takdirine sunacağız.'

Anayasa Mahkemesi, TMK'nın 175'înci maddesinde yer alan ve boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek tarafa süresiz nafaka talep etme hakkı tanıyan düzenlemeyi oy çokluğuyla iptal etmiş, kararın 9 ay sonra yürürlüğe girmesine hükmetmişti.

(İLKHA)

Yedi yıl boyunca sürdürülen çalışmada, demans tanısı bulunmayan 400'den fazla yaşlı bireyin günlük hareket düzeyleri takip edildi. Katılımcıların fiziksel aktiviteleri özel cihazlarla ölçülürken, beyin görüntülemeleri ve genetik analizler de yapıldı.

Araştırma sonuçlarına göre gün içerisinde daha fazla hareketsiz kalan bireylerde bilişsel performansın daha hızlı gerilediği ve bazı beyin bölgelerinde hacim kaybı görüldüğü belirlendi.

Çalışmada, katılımcıların büyük bölümünün önerilen fiziksel aktivite düzeyine ulaşmasına rağmen uzun süre oturmanın olumsuz etkilerinin devam ettiği tespit edildi.

Araştırmacılar, özellikle Alzheimer hastalığıyla ilişkilendirilen genetik risk faktörlerine sahip bireylerde bu etkinin daha belirgin olabileceğine dikkat çekti.

Uzmanlar, düzenli egzersizin önemli olduğunu ancak gün boyunca hareketsiz geçirilen sürenin de azaltılması gerektiğini vurguladı. Kısa yürüyüşler yapmak, uzun süre aynı pozisyonda kalmamak ve gün içerisinde hareketliliği artırmak gibi alışkanlıkların beyin sağlığının korunmasına katkı sağlayabileceği belirtildi.

Araştırmacılar ayrıca yüksek tansiyon, diyabet, sigara ve aşırı alkol kullanımı gibi risk faktörlerinin kontrol altında tutulmasının da bilişsel gerileme riskini azaltabileceğini ifade etti.

Çalışma, beyin sağlığının korunmasında yalnızca egzersizin değil, gün içindeki genel hareket düzeyinin de önemli rol oynadığını ortaya koydu. (İLKHA)

Bizans İmparatorluğu döneminde milattan sonra 4 ve 5'inci yüzyıllarda temeli atılan Kefrun Kalesi, sonraki dönemlerde Abbasîler, Mervanîler ve Artuklular tarafından kullanılmış, Orta Çağ boyunca bölgenin en önemli savunma noktalarından biri olarak kayıtlara geçmiştir. Kalenin eteklerine kurulu olan Konuklu Mahallesi'ne bağlı Kale (Kelé) Mezrası, tarihi bir kaleye ev sahipliği yaparken ilçe merkeziyle aralarında bulunan 25 kilometrelik yolun yaklaşık 500 metrelik onarılamayan yolu, mahalle sakinlerini canından bezdirdi.

Mahalle sakinleri, yaklaşık en son 7 yıl önce kısmi bir hizmetin yapıldığı yolun, kullanılamaz hal aldığını, yol sorunundan dolayı öğrenci servislerinin de mezraya ulaşamadığını ve bundan dolayı öğrencilerin her gün yaklaşık bir kilometrelik yolu yaya yürüdüğünü belirtti. Kışın yoğun kar yağışıyla beraber belediyenin hizmet eksikliğinden dolayı söz konusu yolda ciddi mağduriyetler yaşadıklarını öne süren mahalle sakinleri, bahsedilen yolun mezraya uzanmakla beraber tarihi kale ziyaretçilerin de kullandığı güzergâh olduğunun altını çizdi.

İhsan Gündüz

'En son 7 sene önce yapılan kumlama çalışmasından bu yana bir bakım-onarım yapılmamış'

Mahalle sakinlerinden İhsan Gündüz 'En son 7 sene önce yapılan kumlama çalışmasından bu yana herhangi bir bakım-onarım yapılmamış. Defalarca kez belediye başkanına bildirmemize rağmen 'bugün geleceğiz, yarın geleceğiz' ifadeleriyle oyalamış ve 2 yıldır henüz uğramamış. Belediyeden greyder araç istedik, vermediler. Muhtar, 'belediyeyi telefonla arıyorum, yine gelmiyorlar, beni dinlemiyorlar.' diyor. Annem ihtiyar, yatalaktır. Çocuklar bu yolu yaya yürüyor, buradan taşımalı olarak diğer mahallenin okuluna gidiyor.' ifadelerini kullandı.

Gündüz 'Bizler de bu ülkenin vatandaşıyız. Hangi devirde yaşıyoruz, bu ne perişanlıktır. Neden kimse halimizi sormuyor, kabahatimiz nedir? anlamıyoruz. Neden bu haksızlığı bize yapıyorlar. Yetkili makamlardan sorunumuza çare istiyoruz. Kışın durumumuz daha kötü. Ne yolumuz açılıyor ne greyder gelip yolumuzu temizliyor ne de halimizi soran oluyor. Sanki biz ayrı bir devletteyiz, ayrı bir coğrafyada yaşıyoruz. Dışarıdan geziciler geliyor, onlar dahi 'sizin bu yaşadığınız perişanlık neyin nesi' diyor.' dedi.

İbrahim Gündüz

'Buraya her gidip geldiğimizde araçlarımıza sanayide onarım yaptırmak zorunla kalıyoruz'

Diyarbakır'da ikamet eden, mezraya akraba ziyaretinde bulunan İbrahim Gündüz, her mezraya geliş gidişinde yolun kötü durumundan dolayı aracında arızaların oluştuğunu kaydederek 'Diyarbakır'da oturuyorum. Burada yaşlı ninem var ve sürekli onu ziyaret etmek istiyorum. Yolun kötü durumundan dolayı araçlarımızla rahatlıkla gidip gelemiyoruz. Durumu defalarca belediyeye bildirdik, bir türlü yardımcı olmadılar. Buraya her gidip geldiğimizde araçlarımıza sanayide onarım yaptırmak zorunla kalıyoruz. Yazın kış mevsimine nispeten biraz daha kolay olabiliyor fakat kışın hiçbir surette gidiş geliş sağlayamıyoruz.' şeklinde konuştu.

Adil Gündüz

'Çocuklar yaz-kış yağmurlu, karlı havada okula patika yollarından gidip geliyor'

Adil Gündüz ise şunları söyledi:

'Burada 7 yıldır bir çalışma yapılmamış. Özellikle kış mevsiminde çevre mahallelerin yolları açılır fakat bizim mahallenin yoluna dahi uğramıyorlar. Annem 90 yaşlarında, şeker hastasıdır ve sürekli getirip götürüyoruz. Okula giden çocuklar yaz-kış, yağmur-karlı havada patika yollarından gidip geliyor, her an başlarına bir şey gelebilir. Hizmet yapılmıyor, mağduruz.'

Vahdettin Gündüz

Ziyaretçiler uzak şehirlerden buraya kadar geliyor, mezra girişinde yolda kalıyorlar

Tarihi bir yapıya uzanan yolun bu şekilde bakımsız bırakılmasının Diyarbakır gibi bir turizm kenti açısından büyük bir ayıp olduğunu söyleyen Vahdettin Gündüz 'Kale, Bizanslardan kalma tarihi bir yerdir. İnternet ortamında burayı görenler geliyor, yolda kalıyorlar. Bizlere 'neden bu yolu yaptırmıyorsunuz' diye sorduklarında 'söylüyoruz, yapmıyorlar' yanıtını veriyoruz. Gerçekten çok mağduruz. Servis var ama buraya gelemiyor, çocuklarımız yaya okula gidip geliyor. Bu kale tanındığından dolayı Ordu, Giresun, Trabzon, Erzurum, İstanbul'dan buraya gelip kamp kuruyorlar. Ziyaretçilerin de bizlerin de rahat gidip gelmesi için devletin bu sorunumuza el atıp yolumuzu yapmalarını, istiyoruz.' diye belirtti. (İLKHA)

İşgal ordusunun tanklar, zırhlı araçlar ve gelişmiş hava savunma sistemleriyle kurduğu askeri üstünlük, Hizbullah'ın düşük maliyetli ama yüksek etkili FPV dron saldırılarıyla ciddi şekilde sınanıyor.

İşgal ordusuna mensup bir askerin babasının 'Güney Lübnan adeta bir drone av sahası' sözleri, sahadaki askeri durumdan çok daha fazlasını anlatıyor.

Bu ifade, artık savaşın sadece ateş gücüyle değil, görünmezlik, ani saldırı kapasitesi ve psikolojik baskı üzerinden şekillendiğini ortaya koyuyor.

Teknolojik üstünlüğün kırılganlığı

İşgal ordusu uzun yıllar boyunca hava gücü, radar sistemleri ve elektronik harp kapasitesi sayesinde bölgesel askeri üstünlüğünü korudu. Ancak FPV tipi dronların ortaya çıkışı bu denklemi önemli ölçüde değiştirdi.

Bu dronlar, askerî açıdan bakıldığında son derece basit bir teknolojiye dayanıyor.

Genellikle sivil kullanım için geliştirilen, düşük maliyetli ve hızlı üretilebilen sistemler.

Buna karşın etkileri, klasik yüksek maliyetli savunma sistemlerinin ötesine geçebiliyor.

Bazı dronların maliyeti yüzlerce dolar seviyesinde kalırken, bunları durdurmak için kullanılan füze sistemleri ve elektronik harp ekipmanlarının maliyeti on binlerce doları buluyor.

Bu da sahada ciddi bir 'maliyet asimetrisi' oluşturuyor.

Elektronik harp etkisiz kalıyor

En kritik dönüşüm ise kontrol sistemlerinde yaşanıyor.

Son dönemde kullanılan bazı FPV dronlar fiber optik kablolarla kontrol ediliyor.

Bu sistemde komutlar radyo frekansıyla değil, fiziksel bir kablo üzerinden iletildiği için elektronik karıştırma yöntemleri büyük ölçüde etkisiz hale geliyor.

Bu durum, işgal ordusunun yıllardır güvendiği elektronik savaş kapasitesinin sınırlı kaldığı yeni bir alan oluşturuyor.

Radarlar küçük ve kompozit malzemelerden üretilen bu dronları tespit etmekte zorlanırken, alçak irtifada ve çok hızlı hareket eden hedefler hava savunma sistemlerinin 'kör noktalarına' giriyor.

Savaşın görünmeyen boyutu: Psikolojik çöküş

Sahadaki en dikkat çekici değişimlerden biri ise askerlerin psikolojik durumunda yaşanıyor.

İşgal medyasına yansıyan ifadelerde askerlerin sürekli tetikte olduğu, gökyüzüne bakmadan hareket edemedikleri ve en küçük sesin bile tehdit olarak algılandığı görülüyor.

Bazı askerlerin 'tek yapabildiğimiz şey dua etmek' şeklindeki sözleri, askeri disiplinin ötesinde bir psikolojik kırılmaya işaret ediyor.

Modern savaşlarda teknolojik üstünlük kadar, askerlerin moral ve güven hissi de belirleyici bir unsur haline geliyor.

Bu noktada FPV dronlar yalnızca fiziksel hasar üretmiyor aynı zamanda sürekli bir belirsizlik ve korku haline neden olarak savaş alanının psikolojisini yeniden şekillendiriyor.

Güney Lübnan: Yeni nesil savaş laboratuvarı

Güney Lübnan'daki çatışmalar, aslında daha geniş bir askeri dönüşümün parçası olarak değerlendiriliyor.

Bu bölge, düşük maliyetli insansız sistemlerin büyük ordulara karşı ne kadar etkili olabileceğinin test edildiği bir alan haline gelmiş durumda.

Hizbullah'ın özellikle ileri karakolları, zırhlı birlikleri ve tahliye hatlarını hedef alan saldırıları, klasik cephe savaşını zorlaştıran bir stratejiye dayanıyor.

Amaç yalnızca kayıp verdirmek değil, aynı zamanda hareket kabiliyetini kısıtlamak ve sürekli bir tehdit algısına neden olmak.

Bu yönüyle Güney Lübnan, Ukrayna savaşında görülen FPV drone kullanımının Orta Doğu'ya taşınmış bir versiyonu olarak da değerlendiriliyor.

Teknolojik savaşın sınırları

İşgal ordusunun elindeki gelişmiş sistemlere rağmen sahada kesin bir çözüm üretilememesi, modern savaşın temel bir gerçeğini yeniden gündeme getiriyor: Teknoloji tek başına mutlak üstünlük sağlamıyor.

Daha ucuz, daha hızlı uyarlanabilen ve taktik esneklik sağlayan sistemler, büyük ve pahalı askeri yapıları zorlayabiliyor.

Özellikle elektronik harp karşısında dayanıklı hale getirilen yeni nesil dronlar, bu dengenin daha da kırılgan hale geldiğini gösteriyor.

Sonuç: Değişen savaş paradigması

Güney Lübnan'da yaşananlar, yalnızca bir sınır çatışması değil, aynı zamanda savaşın doğasının değiştiği bir dönüm noktasını temsil ediyor.

Tanklar, zırhlı araçlar ve hava savunma sistemleri hâlâ önemli ancak artık tek başına belirleyici değil.

Küçük, ucuz ve yüksek hassasiyetli dronlar, sahadaki en güçlü orduların bile hareket alanını daraltabiliyor.

İşgal askerlerinin kendilerini 'gökyüzünden gelen görünmez bir tehdit karşısında şansa bağlı yaşıyor gibi' hissetmeleri, bu yeni savaş paradigmasının en çarpıcı özeti olarak öne çıkıyor.

Güney Lübnan bugün, yalnızca bir çatışma hattı değil aynı zamanda geleceğin savaşlarının nasıl olacağına dair sert ve gerçek bir laboratuvar haline gelmiş durumda. (İLKHA)

Ekipler tarafından gerçekleştirilen saha ve sistem araştırmaları sonucunda yakalanan hükümlü gözaltına alındı.

Emniyetteki işlemlerinin tamamlanmasının ardından hükümlü, ceza infaz kurumuna teslim edildi. (İLKHA)

İzmir Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Müdürlüğü verilerine göre, 2026 yılının ilk 5 ayında kent genelinde 2 bin 103 çevre denetimi gerçekleştirildi. Denetimlerde çevre mevzuatına aykırı uygulamalarda bulunduğu tespit edilen 132 işletmeye toplam 132 milyon 918 bin 897 lira idari para cezası uygulandı.

Yetkililer, çevre kirliliğinin önlenmesi ve doğal kaynakların korunması amacıyla denetimlerin aralıksız sürdürüldüğünü belirtti.

Öte yandan iklim değişikliğinin etkilerinin her geçen gün daha fazla hissedildiğine dikkat çekilerek, çevrenin korunmasına yönelik çalışmaların ve sıfır atık uygulamalarının önemine vurgu yapıldı. (İLKHA)

Birleşmiş Milletler Çevre Programı tarafından bu yıl öne çıkarılan 'iklim için şimdi' çağrısına dikkat çekilen açıklamada, iklim krizinin yalnızca çevresel bir sorun olmadığı, aynı zamanda yaşam hakkını, üretimi ve toplumsal adaleti doğrudan etkileyen küresel bir mesele haline geldiği ifade edildi.

Açıklamada, iklim krizine en az katkı sunan toplum kesimlerinin en ağır sonuçlarla karşı karşıya kaldığına işaret edilerek, kuraklık, sel ve aşırı hava olaylarının Şanlıurfa'da da tarımsal üretimi, doğal yaşamı ve yaşam alanlarını olumsuz etkilediği belirtildi.

TEMA Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Deniz Ataç'ın değerlendirmelerine de yer verilen açıklamada, kömürden çıkışın iklim krizine karşı atılması gereken temel adımlardan biri olduğu ifade edildi. Ancak bu dönüşümün yalnızca enerji politikalarıyla sınırlı kalmaması, yerel halkın, üreticilerin ve çiftçilerin haklarını gözeten adil geçiş politikalarıyla desteklenmesi gerektiği vurgulandı.

Doğal varlıkların korunmasının iklim mücadelesinin ayrılmaz bir parçası olduğuna dikkat çekilen açıklamada, ormanlar, tarım alanları ve su kaynakları üzerindeki baskının artmasının iklim krizine karşı dayanıklılığı azalttığı kaydedildi. Özellikle tarımsal üretimin merkezlerinden biri olan Şanlıurfa'da su kaynaklarının korunması ve tarım alanlarının sürdürülebilir yöntemlerle yönetilmesinin hayati önem taşıdığı belirtildi.

TEMA Vakfı Şanlıurfa İl Temsilcisi Prof. Dr. Ali Rıza Öztürkmen de yaptığı değerlendirmede, bölgede etkisini artıran kuraklık ve üretim kayıplarına karşı çiftçilerin desteklenmesi gerektiğini ifade ederek, 'TEMA Vakfı Şanlıurfa İl Temsilciliği olarak, iklim krizinin bölgemizde oluşturduğu kuraklık ve tarımsal üretim kayıplarına karşı çiftçilerimizin yanında olmaya devam edeceğiz. Su verimliliğini artıran modern sulama sistemlerinin yaygınlaştırılması ve doğal varlıklarımızın korunması hem Şanlıurfa'nın hem de ülkemizin geleceği için hayati önemdedir.' dedi.

Açıklamanın sonunda, Türkiye'nin iklim değişikliğiyle mücadelede daha etkin politikalar geliştirmesi gerektiği belirtilerek, kömürden çıkış sürecinin hızlandırılması, adil geçiş uygulamalarının hayata geçirilmesi ve ormanlar, tarım alanları ile su varlıklarını koruyan politikaların güçlendirilmesi çağrısında bulunuldu.

TEMA Vakfı Şanlıurfa İl Temsilciliği, 'biliyorsun, sorumlusun' mesajıyla tüm kurumları ve vatandaşları iklim kriziyle mücadelede sorumluluk almaya davet etti. (İLKHA)

Enerji alanında Yıldız Teknik Üniversitesi, atık yönetimi ve karbon azaltımına yönelik uygulamalar yürütürken, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Hastanesinde kurulan güneş enerjisi sistemiyle yenilenebilir enerji kullanımı artırılıyor.

İstanbul Teknik Üniversitesi koordinasyonunda yürütülen İLATERA Platformu kapsamında temiz enerji ve düşük emisyonlu ulaşım teknolojileri geliştirilirken, Anadolu Üniversitesi, dijital kitap uygulamasıyla enerji ve su tasarrufu sağlıyor.

Su yönetimi ve deniz ekosistemleri alanında Yaşar Üniversitesi, yağmur suyu hasadı sistemiyle su tasarrufu elde ederken, İstanbul Üniversitesi, Marmara Denizi'nde ekosistem ve müsilaj risklerine yönelik araştırmalar yürütüyor. Aksaray Üniversitesi, atık sulardaki bor kirliliğinin giderilmesine yönelik projeler geliştiriyor.

Sürdürülebilir tarım ve gıda alanında Boğaziçi Üniversitesi, çay atıklarından çevre dostu tarımsal çözümler üretiyor. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, yerli teknolojiyle tarımsal üretimde tohum sınıflandırma süreçlerini hızlandırıyor.

Uşak Üniversitesi, hidroponik sistemlerle topraksız tarım uygulamalarına dikkat çekerken, Bursa Uludağ Üniversitesi, sürdürülebilir tarım ve gıda güvenliği alanında çalışmalar yürütüyor.

Giresun Üniversitesi, sürdürülebilir tarım uygulamalarına yönelik araştırmalar gerçekleştiriyor. Karabük Üniversitesi, sürdürülebilir gastronomi ve yerel gıda kültürünün korunmasına yönelik araştırmalar yapıyor.

Geri kazanım, yeşil dönüşüm, atık yönetimi…

Yeşil dönüşüm ve döngüsel ekonomi alanında Kocaeli Üniversitesi, limanlarda dijital ve yeşil dönüşüm olgunluk modeli geliştirirken, Maltepe Üniversitesi, sürdürülebilir tedarik zinciri yönetimi üzerine çalışmalar yürütüyor.

Çağ Üniversitesi, endüstriyel atıkların geri kazanımına yönelik projeler geliştirirken, Pamukkale Üniversitesi de tekstil atıklarının geri dönüşümü ve yapay zekâ destekli çevresel süreç optimizasyonu çalışmaları üzerine yoğunlaşıyor.

İstanbul Okan Üniversitesi, kompost ve gıda atığı yönetimiyle döngüsel ekonomi uygulamalarını destekliyor.

Eğitim, farkındalık ve çevresel yönetim alanında Orta Doğu Teknik Üniversitesi iklim eğitimleriyle sürdürülebilirlik farkındalığı oluştururken, Ankara Üniversitesi çevresel sürdürülebilirlik ve doğal kaynakların korunmasına yönelik akademik çalışmalar yürütüyor.

Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi, çevre bilinci ve sürdürülebilir yaşam kültürünü yaygınlaştırmaya yönelik faaliyetler gerçekleştiriyor.

İskenderun Teknik Üniversitesi, iklim değişikliği ve çevre yönetimi konularında bilimsel çalışmalar yaparken, Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımı üzerine araştırmalar yürütüyor. Atatürk Üniversitesi, enerji verimliliği ve çevre yönetimi alanında projeler geliştiriyor. (İLKHA)

'Çocuk CİMER Platformu' vurgusu

Duran, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın milletle devlet arasındaki iletişimi güçlendiren vizyonunun önemli yansımalarından birinin CİMER olduğunu belirterek, sistemin her yaştan vatandaşın talep ve beklentilerini ilgili kurumlara ulaştırmaya devam ettiğini kaydetti. Bu kapsamda hayata geçirilen Çocuk CİMER Platformu ile çocukların kamusal iletişim süreçlerine daha etkin katılımının hedeflendiğini ifade etti.

Eğitici yayınlar hazırlandı

Çocukların devletle kurduğu bağı güçlendirmek amacıyla 'Cumhur Dede' kitabı ile '25 Soruda CİMER' çalışmasının hazırlandığını belirten Duran, bu içeriklerin çocuklara hem bilgilendirici hem de eğitici katkı sunduğunu dile getirdi.

Dezenformasyonla mücadele mesajı

Dijitalleşen iletişim ortamında çocukların yeni tehditlere karşı bilinçli, güvenli ve dirençli bireyler olarak yetiştirilmesinin önemine işaret eden Duran, dezenformasyon ve zararlı içeriklerle mücadele çalışmalarının kararlılıkla sürdürüldüğünü vurguladı. Duran, yarışmada dereceye giren öğrencileri tebrik ederek, yarışmaya katılan tüm çocuklara ve organizasyonda emeği geçenlere teşekkür etti. (İLKHA)

İSKİ verilerine göre, 4 Haziran Perşembe günü İstanbul'daki baraj doluluk oranı yüzde 70,3 olarak ölçüldü.

Barajlardaki güncel doluluk oranları ise şöyle kaydedildi:

Ömerli Barajı: Yüzde 95,55

Darlık Barajı: Yüzde 89,64

Elmalı Barajı: Yüzde 93,62

Terkos Barajı: Yüzde 58,9

Alibey Barajı: Yüzde 65,05

Büyükçekmece Barajı: Yüzde 52,87

Sazlıdere Barajı: Yüzde 42,91

Istrancalar Barajı: Yüzde 25,55

Kazandere Barajı: Yüzde 54,47

Pabuçdere Barajı: Yüzde 51,44 (İLKHA)