Yapı kayıt belgesi uygulaması, 2018'de yürürlüğe giren düzenleme ile başladı ve vatandaşlara ruhsatsız veya imara aykırı yapılar için kayıt imkânı tanındı. Başvurular aynı yıl içinde alındı ve süreç daha sonra belirli tarihlerle sınırlandırılarak kapatıldı.
Bu süreçte, yapı kayıt belgesi almasına rağmen daha sonra belgeleri iptal edilen, istisnai alanlar nedeniyle kapsam dışı kalan veya yıkım ve hukuki işlemlerle karşılaşan vatandaşlar mağduriyet yaşadı.
İmar Yasasına Takılanlar Derneği Başkanı İbrahim Hacıoğlu, İLKHA muhabirine yaptığı açıklamada, kayıt dışı yapıların denetim altına alınarak ekonomiye kazandırılması ve kentsel dönüşüm süreçlerinin hızlandırılması gerektiğini vurguladı.
Hacıoğlu, mevcut sorunların çözümü için kapsamlı ve kalıcı yasal düzenlemelere ihtiyaç olduğunu ifade etti.
'Yapı kayıt belgelerinin iptalleriyle birlikte bir mağduriyet yaşandı'
2018 yılında çıkartılan büyükşehir yasasıyla birlikte köylerin mahalle olması ve köylerde yapılmayan imar planları nedeniyle köylerdeki yerlerin kaçak duruma düşmesi, yerel yönetimler tarafından imar planı yapılmadığı için yerlerin kaçak duruma düşmesi yüzünden mağduriyet ortaya çıktığını belirten Hacıoğlu, ' Özellikle 2018 yılında çıkartılan imar barışı yasasıyla birlikte verilen yapı kayıt belgeleri neticesinde, idarelere yasanın uygulama yönetmeliğinin iki yıl sonra gönderilmesi ve yapı kayıt belgelerinin iptalleriyle birlikte bir mağduriyet yaşandı. Pandemi süreciyle birlikte şehir dışındaki arazi, hobi bahçeleri ve köylerdeki yerlerde bir tadilat yapılması ve yenisinin inşa edilmesi durumunda ortaya çıkan mağduriyetleri aslında bir yapı kayıt mağduriyeti olarak ifade edebiliriz.' dedi.
İbrahim Hacıoğlu
'10 milyon insan bir yasal düzenleme beklemektedir'
Hem kırsalda hem de şehirlerde yapılan yapıların kayıt altına alınarak ekonomiye kazandırılması gerektiğini ifade eden Hacıoğlu, '2018 yılındaki gibi alelacele bir yasanın çıkmasını istemiyoruz. Daha önceki hataların yapılmaması gerekir. Vatandaşın beyanı esas alınmıştı, olması gereken devletin denetimi olması gerekirdi. Devlet, vatandaşının can ve mal güvenliğinden sorumludur. Bu nedenle 2024 yılında Anayasa Mahkemesi bu maddeyi iptal etmişti. Gelinen noktada 10 milyon insan bir yasal düzenleme beklemektedir.' diye belirtti.
'Şehirlerde bir kentsel dönüşüm yapılmak istendiğinde yapılamıyor'
Şehirlerde mülkiyet sorunları olduğunu vurgulayan Hacıoğlu, 'Şehirlerde bir kentsel dönüşüm yapılmak istendiğinde yapılamıyor. Vatandaşın kapısı kentsel dönüşüm için çalındığında vatandaş kabul etmiyor. Çünkü hak kaybı yaşıyor. Şehirlerdeki mülkiyet sorunlarını giderme adına, kırsaldaki kayıt dışı yapıları kayıt altına alabilmek adına hobi bahçeleri ve vatandaşın toprakla buluşma arzusunun önüne geçmeyin. Vatandaşı ve çocukları toprakla buluşturup meşgul edebilirseniz, çocuklar sosyal medya ile değil, toprak ve bitkiyle meşgale olacak.' şeklinde konuştu.
'Komisyonda bekleyen iki tane kanun teklifi var'
Devletin, toplumsal beklenti haline dönüşen yapı kayıt sorununu çözecek bir yasal düzenleme getirmesi beklendiğini söyleyen Hacıoğlu, 'TBMM'de konuyla alakalı verilmiş, komisyonda bekleyen iki tane kanun teklifi var. Hükümet bu kanun tekliflerini masaya yatırsın. Diğer siyasi parti komisyon üyeleriyle birlikte kanun tekliflerini olgunlaştırsın. Bununla alakalı bir düzenlemeyi bir an önce Meclis'ten geçirip bu sorunları giderilsin.' ifadelerini kullandı.
'Yapılara kentsel dönüşüm ve yerinde dönüşüm imkânı verilmeli'
Yapı kayıt ve imar barışı gibi söylemlerde hemen bir deprem algısı ortaya atıldığını ifade eden Hacıoğlu, sözlerini şöyle tamamladı:
'Mevcut yapılara belediyeler numarataj vermiştir. Vatandaş, bu yapıların emlak ve çevre düzenleme vergilerini ödüyor. Sağlam yapıların tespitinin yapılması ve riskli yapıların afet yaşanmadan bugünden tespit edilip ele alınması gerekir. Yapılara kentsel dönüşüm ve yerinde dönüşüm imkânı verilmeli. Bugün bu sorunları görmeyip yarın daha büyük bir afete sebep olunabilir. Devletin bugünden başlayarak bir tespit yapması gerekir. 2018 yılındaki gibi vatandaşın beyanına bırakmaması gerekiyor.' (İLKHA)