Avrupa Birliği'nin yeni dijital düzenlemeleri kapsamında Google aleyhine verilen kararların ardından, şirketin Avrupa genelinde milyarlarca dolarlık özel tazminat davalarıyla karşı karşıya kalması bekleniyor.
Hukukçular ve dava finansmanı şirketlerine göre, Avrupa'nın farklı ülkelerinde Google'a karşı açılan veya hazırlığı sürdürülen davaların toplam değeri 10 milyar dolara kadar çıkabilir.
Google, son yıllarda Avrupa Birliği tarafından milyarlarca avro tutarında rekabet cezasına çarptırılırken, şirketin kendi hizmetlerini rakiplerinin önüne geçirdiğine yönelik bulgular, şimdi özel şirketlerin tazminat taleplerini güçlendiriyor.
Dava dalgasının arkasındaki en önemli gelişmelerden biri, Google'ın uygulama mağazası Google Play'de kendi kurallarını kullanarak uygulama geliştiricilerinin kullanıcıları daha ucuz seçeneklere yönlendirmesini engellediği gerekçesiyle verilen 1 milyar dolarlık ceza oldu. Bu karar, Avrupa Birliği'nin Dijital Piyasalar Yasası (DMA) kapsamında Google'a yönelik ilk yaptırım olarak öne çıktı.
Geradin Partners ortağı Thomas Hoppner, kararın yeni davaları tetikleyebileceğini belirterek 'Bunun yeni bir dava dalgasını tetikleyeceğini düşünüyorum.' dedi.
Google'ın Avrupa'daki en önemli rekabet dosyalarından biri, şirketin alışveriş karşılaştırma hizmetiyle ilgili.
Google, 2008 yılında kendi karşılaştırmalı alışveriş hizmetini arama sonuçlarında öne çıkarmaya başladı. Bunun ardından rakip fiyat karşılaştırma sitelerinin internet trafiğinde ciddi düşüşler yaşandı.
Avrupa Birliği, yürüttüğü soruşturmanın ardından 2017 yılında Google'a 2,42 milyar avro ceza verdi. Google karara karşı yıllarca mücadele etti ancak Avrupa'nın en üst mahkemesinde de kaybetti.
Bu kararın ardından şirketin yalnızca kamu otoriteleriyle değil, rakipleriyle de milyarlarca avroluk tazminat hesaplaşmasına girmesinin önü açıldı.
Almanya'da fiyat karşılaştırma platformu Idealo'nun açtığı davada Berlin mahkemesi geçen kasım ayında Google'ın 465 milyon avro tazminat ödemesine hükmetti. Bu tutar, Almanya'da bir rekabet ihlali nedeniyle verilen en yüksek tazminat kararlarından biri oldu.
Hoppner, fiyat karşılaştırma şirketlerinin yalnızca Dijital Piyasalar Yasası dönemindeki ihlaller için değil, daha önceki yıllarda yaşanan ve Avrupa rekabet hukukuna aykırı olduğu değerlendirilen uygulamalar için de tazminat talep edebileceğini söyledi.
Milyarlarca dolarlık yeni davalar hazırlanıyor
Google'a karşı Avrupa'nın farklı ülkelerinde çok sayıda dava bulunuyor. Bazı davalar sonuçlanırken, bazıları ise henüz hazırlık veya ilk aşamalarında.
İsveç merkezli fiyat karşılaştırma platformu PriceRunner, Google'a karşı milyarlarca dolarlık tazminat talebiyle 2022 yılında dava açtı. Stockholm'de görülen davada mahkeme temmuz ayında Google'ın faiz dahil yaklaşık 1,97 milyar dolar ödemesine hükmetti.
İngiltere merkezli fiyat karşılaştırma sitesi Kelkoo ise Google'dan çeşitli tazminat davaları kapsamında milyarlarca sterlin talep ediyor. Şirket, AB'nin son kararlarının devam eden davalarda Google'a karşı önemli bir hukuki dayanak oluşturabileceğini belirtiyor.
Kelkoo CEO'su Richard Stables, Google'ın hâlâ kendi hizmetlerini rakiplerinin önüne çıkardığını gösteren yeni kararların, diğer şirketlere de dava açmak için daha güçlü bir zemin sağlayabileceğini söyledi.
Hollanda'nın Amsterdam kentinde de Google'ın alışveriş reklamları ve açık artırma uygulamalarına ilişkin iki dava yürütülüyor. Bu davalarda toplam 1 milyar doların üzerinde tazminat talep ediliyor.
İtalya merkezli Moltiply Group ise fiyat karşılaştırma platformu Trovaprezzi.it üzerinden Google'dan 2,97 milyar avro tazminat talep ediyor.
Google'ın Avrupa'daki ceza faturası büyüyor
Son kararlarla birlikte Google'ın Avrupa Birliği öncülüğündeki rekabet cezalarının toplamı 10,4 milyar avroya ulaştı.
Şirket yalnızca alışveriş hizmetleri nedeniyle değil, Android işletim sistemini kullanarak rakiplerini engellediği gerekçesiyle de ağır bir yaptırımla karşı karşıya kaldı. Google, geçen ay uzun süredir devam eden hukuk mücadelesini kaybederek 4,1 milyar avroluk rekor AB cezasını da koruyamadı.
Moltiply Group Yönetim Kurulu Başkanı Marco Pescarmona, son DMA kararının Google'a karşı yürütülen tazminat taleplerini güçlendireceğini söyledi.
Pescarmona, Dijital Piyasalar Yasası'nın güçlü bir düzenleme olduğunu ancak Brüksel'in Google'ın kendi hizmetlerini kayırmasını tamamen ortadan kaldıracak yaptırımları uygulama konusunda yeterince kararlı davranıp davranmadığının sorgulanabileceğini belirtti.
Google için asıl risk cezadan çok tazminatlar olabilir
Google açısından yeni davaların en önemli özelliği, Avrupa Komisyonu tarafından kesilen cezaların ötesinde özel şirketlere milyarlarca dolarlık tazminat ödeme riskini ortaya çıkarması.
Dava finansmanı şirketi LitFin'in yöneticisi Matej Pardo, Google'a karşı çok sayıda davanın açıldığını ve daha fazlasının hazırlandığını söyledi.
Ancak bu davaların sonuçlanması yıllar sürebilir. Google'ın alışveriş hizmetine ilişkin dosyada, iddia edilen ihlallerin başlamasından nihai hukuk mücadelesinin sona ermesine kadar yaklaşık 20 yıl geçti.
Pardo, uzun süren hukuk süreçlerinin Google açısından önemli bir avantaj oluşturduğunu belirterek, şirketlerin beklemek zorunda kaldığı yıllar boyunca Google'ın birçok pazardaki hakimiyetini güçlendirdiğini söyledi.
PriceRunner davasında da Google'ın karara itiraz etmesi bekleniyor. Şirketin hukuk danışmanı Pontus Scherp, temyiz sürecinin bir yıldan fazla, hatta birkaç yıl sürebileceğini ifade etti.
Google ise kendisine yöneltilen davaların hukuki dayanaktan yoksun olduğunu savunuyor. Şirket, davacıların kendi ürünlerine yatırım yapmak yerine Google'dan ödeme almaya çalıştığını ileri sürüyor.
Ancak Avrupa'da verilen son kararlar, Google'ın karşı karşıya olduğu riskin yalnızca yeni bir para cezasıyla sınırlı kalmayabileceğine işaret ediyor. AB düzenlemelerinin ardından özel şirketlerin de tazminat taleplerini artırması halinde, Google için Avrupa'daki rekabet dosyasının toplam maliyeti 10 milyar dolar seviyesini aşabilecek yeni bir faturaya dönüşebilir. (İLKHA)