YKS sonuçlarının açıklanmasıyla birlikte milyonlarca aday için tercih maratonu başladı. 29 Temmuz-10 Ağustos tarihleri arasında yapılacak üniversite tercihleri öncesinde değerlendirmelerde bulunan Eğitimci-Yazar Dr. Orhan Ay, tercih sürecinin en az sınav kadar önemli olduğunu söyledi.
Ay, bu yıl değişen başarı sıralamaları ile bazı bölümlerde yaşanan kontenjan daralmalarının tercihleri doğrudan etkileyeceğini belirterek, adayların yalnızca puanlarını değil, başarı sıralamalarını ve tercih edecekleri bölümlerin kontenjanlarını da dikkate almaları gerektiğini kaydetti.
'Tercih süreci sınav kadar önemlidir'
Ay, tercihlerin öğrencinin ilgi alanı ve yetenekleri doğrultusunda yapılması gerektiğini belirterek şunları söyledi: 'YKS sonuçlarının açıklanmasıyla beraber adaylarımızın işi bitmedi. Aksine işi biraz daha zorlaştı. Tercih sürecine girmiş olduk. Malumunuz olduğu üzere 29 Temmuz-10 Ağustos tarihleri arasında öğrencilerimiz tercihlerini yapacaklardır. Tabii tercih maratonu zorlu bir süreçtir. Bu süreçte çok dikkat edilmesi gerekir. Bir araştırmaya göre üniversiteye yerleşen adayların yüzde 80'i kendi meslekleri dışında başka bir meslekte çalışıyor. Onun için ileride pişmanlık yaşamamak adına tercihlerimizi dikkatli bir şekilde yapmamız gerekir.
İlgi alanımıza ve yeteneklerimize uygun meslekleri seçmemiz lazım. Popüler olduğu için ya da çevrenin yönlendirmesiyle değil, ileride önü açık olan, rahat bir şekilde atanabileceğimiz mesleklere yönelmemiz gerekir ki birtakım sıkıntılar yaşamayalım. Tercih süreci, biliyorsunuz, uğraş ve araştırma gerektiren, üzerinde çalışılması gereken bir süreçtir. Hem aileye hem de uzman bir rehber öğretmene danışılması gereken bir süreçtir. YKS sınavının genel durumu da tercihlerimiz hakkında birtakım ipuçları veriyor.'
'Bu yıl aynı puan farklı başarı sıralaması oluşturabilir'
2026 YKS'nin geçen yıla göre daha kolay olduğunu belirten Ay, 'Mesela 2025 ve 2026 YKS sınavlarını karşılaştırdığımız vakit, 2026 YKS'nin 2025'e göre daha kolay olduğunu görüyoruz. Daha kolay olması hasebiyle sıralamalar değişti. Adayların kafası da oldukça karışık. Bunu sosyal medyada da rahatlıkla görebiliyoruz. Elbette sıralama bir kıstastır. Ancak sadece sıralamaya bağlı kalmamak gerekir. Geçen sene 300 puan alan bir öğrenci 60 bininci sıradaysa, bu sene aynı puanla 80 bininci sıraya gerilemiş olabiliyor. Adaylarımız tercihlerini yaparken bunu da göz önünde bulundursunlar.' dedi.
'Kontenjan değişiklikleri göz ardı edilmemeli'
Ay, tercih yapacak adayların başarı sıralamalarının yanı sıra üniversitelerdeki kontenjan değişikliklerini de dikkate almaları gerektiğini belirterek, 'Son birkaç yıldır YÖK, birtakım bölümlerde kontenjan kısıtlamasına gidiyor. Geçen sene devlet üniversitelerinde bazı bölümlerde ciddi oranda kontenjan kısıtlamasına gidildi. Bu sene ise devlet üniversitelerine ilaveten vakıf üniversitelerinde de kısıtlamaya gidildi. Zira geçen sene devlet üniversitelerindeki kontenjan kısıtlamalarını gören adaylarımız vakıf üniversitelerine yöneldi.
Hukuk fakültelerinde yüzde 20'lik, psikoloji bölümlerinde ise yüzde 7'lik bir kontenjan düşüşü oldu. Adaylarımız tercihlerini yaparken bu hususu da göz önünde bulundurmaları gerekmektedir. Benim tavsiyem, 2025 ve 2026 ÖSYM tercih kılavuzlarını karşılaştırmalarıdır. Kontenjan kısıtlamalarına baksınlar. Geçen sene o bölüme kaç kişi yerleşmiş, bu sene kaç kişi yerleşecek, buna göre bir muhasebe yapsınlar ve tercihlerini o doğrultuda ayarlasınlar.' dedi.
'24 tercih hakkı doğru değerlendirilmeli'
Tercih listesinin mümkün olduğunca geniş tutulmasının önemine değinen Ay, adaylara şu tavsiyelerde bulundu: 'ÖSYM adaylara 24 tercih hakkı veriyor. Adaylarımız tercihlerini yaparken ilk 3-4 tercihi biraz daha üst sıralardaki bölümlerden oluştursunlar. Puanlarından ve sıralamalarından biraz daha yukarıda olan tercihleri de yazsınlar. Çünkü tercihler sürprizlerle doludur. Kaç puanla, kaçıncı sıralamayla hangi bölümün öğrenci alacağını tam olarak hiç kimse kestiremiyor. Onun için tercih listelerini geniş tutsunlar. Üstten başlayacak şekilde aşağıya doğru gelerek 24 tercihi dikkatli ve düzenli bir şekilde yazsınlar.'
'Aileler çocuklarının ilgi ve yeteneklerini dikkate almalı'
Ailelerin tercih sürecinde çocuklarına destek olmaları gerektiğini belirten Ay, vakıf üniversitelerini tercih edecek adayların ise burs ve ücret politikalarını ayrıntılı şekilde araştırmalarını tavsiye etti.
Ay, 'Tabii tercihler yapılırken ebeveynler de çocuklarına yardımcı olsunlar. Ancak bunu illa kendi isteklerini dayatarak değil, çocuklarının ilgi alanlarını, yeteneklerini ve isteklerini dikkate alarak yapsınlar. Ayrıca uzman kişilere de başvursunlar. Vakıf üniversitelerine gidecek adaylarımız ücretleri iyice araştırsınlar. Zira vakıf üniversitelerindeki ücretlendirmeler de oldukça karmaşıktır.
Sebebi de şudur; vakıf üniversiteleri genelde ilk üç tercihte ciddi oranda burs veriyorlar. Bu nedenle ücretler düşebiliyor. Adayların tercih sıralamasına göre farklı ücretlendirmeler de olabiliyor. İmkânı olanlar bizzat gidip yerinde fiyatları öğrensinler. İmkânı olmayanlar da telefonla arayarak ya da internet üzerinden üniversitelerin resmî internet sitelerine girerek ücretlendirmeleri öğrensinler. Tercihler yapılırken iyi bir araştırma yapılırsa ve tercih listesi geniş bir yelpazede tutulursa inşallah tercihlerde herhangi bir sıkıntı yaşanmaz. Herkes istediği yere yerleşir. Şimdiden üniversite adaylarımıza başarılar diliyoruz. Umarım herkes istediği üniversiteye, istediği bölüme yerleşir. Allah muvaffakiyetler versin.' (İLKHA)