Gaziantep Damızlık Koyun Keçi Yetiştiricileri Birliği eski Başkanı Osman Türkman, yaklaşan Kurban Bayramı öncesi küçükbaş hayvancılık sektöründeki son durumu değerlendirdi.
İLKHA'ya açıklamalarda bulunan Osman Türkman, Gaziantep'te son yıllarda küçükbaş hayvansal üretimin ciddi şekilde azaldığını belirterek, artan maliyetler ve üreticinin emeğinin karşılığını alamaması nedeniyle sektörün daraldığını söyledi. Türkman, üretimdeki düşüşün kurbanlık fiyatlarına da yansıdığını ifade etti.
Özellikle damızlık küçükbaş hayvan varlığında son yıllarda büyük düşüş yaşandığını belirten Türkman, kırsaldaki üretimin giderek azaldığını ve bunun hem hayvansal üretimi hem de kurbanlık fiyatlarını etkilediğini söyledi.
'Küçükbaş hayvan varlığımız yüzde 35 azaldı'
Gaziantep'te damızlık küçükbaş hayvan sayısının son yıllarda ciddi oranda gerilediğini dile getiren Türkman 'Gaziantep özellikle küçükbaş kurbanın tercih edildiği bir ilimiz. Bu anlamda da Gaziantep'te de tabii ki şu anda bir kurban hareketliliği başladı. Ancak özellikle son yıllara baktığımız an itibariyle küçükbaş hayvanda Gaziantep'te özellikle damızlık hayvanda üretimin azaldığını çok rahatlıkla görebiliyoruz ve dolayısıyla üretimin azalması ister istemez fiyatlara da etki ediyor. Özellikle Gaziantep'te damızlık küçükbaş hayvan üretimine baktığımız zaman son beş, altı yılda 337 bin bizim damızlık anaç, koyun, keçimiz vardı. Bugünlerde bunun 227 bin bantlarına geldiğini görüyoruz. Yani yaklaşık son 5-6 yılda Gaziantep'te küçük baş hayvan mevcudumuzun yaklaşık yüzde 33-35 civarında azaldığını görüyorsunuz. Bu azalmanın en büyük neticesi de özellikle gerçekten küçükbaş hayvancılık başta olmak üzere tarımsal ve hayvansal üretim çok zor, meşakkatli bir meslek. Özellikle küçükbaş hayvancılık yılın 365 günü kar, çamur, yağmur demeden, hastalık, ölüm, düğün demeden yapılan bir meslek ve bu kadar emeğe rağmen üretici emeğinin karşılığını alamadığı için sektörden ister istemez çıkıyor ve dolayısıyla çıktıkça da üretim azalıyor. Azaldıkça da fiyatlara etki ediyor.' dedi.
Girdi maliyetleri üreticiyi zorluyor
Yem, saman, arpa ve veteriner giderlerinde ciddi artış yaşandığını kaydeden Türkman 'Geçen sene hasat döneminde beyaz saman yaklaşık 3 lira, 3,5 liralar civarındaydı. Şu an bakıyoruz beyaz saman yaklaşık 7-8 lira civarında. Geçen sene hasat döneminde mercimek samanı özellikle küçükbaş hayvanda erkek besili toklu da kullanılıyor., olmasa olmaz, 10-12 lira bandındaydı, şu an 20 lira civarında. Geçen sene bir torba fabrika yemi 600 lira civarında, şu an 900 lira civarında. Geçen sene hasat döneminde arpa 10-11 lira civarındaydı, şu an 16 lira civarında. Ve baktığımız zaman ortalama maliyetlerin yüzde 80'in üzerinde totalde arttığını, özellikle veteriner ilaçların yüksek miktarda arttığını ve dolayısıyla diğer tüm girdilerin hayvancılık sektöründe de arttığını görüyoruz. Fiyatlara baktığımız zaman fiyatlar aynı oranda artmıyor ve dolayısıyla özellikle son iki yıldır gerçekten küçükbaş hayvancılık başta olmak üzere emeklerini alamadıklarını, bu artış oranında hayvan fiyatının aynı oranda artmadığını ve dolayısıyla bunun da üretime etki ettiğini görüyoruz. ifadelerini kullandı.
'Hayvan fiyatları maliyet oranında artmıyor'
Üreticilerin son yıllarda emeklerinin karşılığını alamadığını belirten Türkman 'Bu yıl da özellikle Gaziantep'te kurbana sayılı günler kalmış. Piyasada şu an bir hareketlilik var. Bugün hatta sabahleyin de hayvan pazarında küçükbaş hayvan satılan bölümdeydim.. Ve orada özellikle toptan küçükbaş hayvan, erkek besili, toklu ve kurbanlık hayvanların satıldığını yine orada gördük. Üreticilerimizle beraber konuştuk. Mesela pazarda bugün toptan Van beyazı dediğimiz Akkaraman 313 lira, 317 lira, 319 liradan toptana satıldı. Bunu toptana alan kişi kurbanda tek tek bunları satacak. 20-25 gün bunlara tekrardan bakacak. Bunların içerisinde hastalanan olacak, ölen olacak. Bunlar için nakliye ödeyecek. İki, üç gün kurban yerinde kalacak. Bu hayvanların hepsi 3-4 kilo, 5 kilo fire verecek. Ve dolayısıyla hani bu 313, 317, 319 liraya toptan alan adam bu kadar zahmet ediyor, üzerinde duruyor.' şeklinde konuştu.
Kurban pazarlarında hareketlilik başladı
Kurban Bayramı öncesi hayvan pazarlarında hareketlilik yaşandığını belirten Türkman 'Biraz da para kazanmasını baktığımız zaman hani özellikle bu bayramda Gaziantep'te kurban fiyatının küçük baş erkek toplu Akkaraman 350 liralar civarında, Morkaramanın 330 liralar civarında, özellikle Gaziantep'e özgü halik dediğimiz sarıbaş hivesi ırkı erkek kurbanlıklarımızın 380 lira civarında satılabileceğini öngörüyoruz. Tabii biz ne dersek diyelim, burada özellikle alıcı satıcı en büyük etkendir. Hayvanın özellikle yapısı, hayvanın kilosu, hayvanın randımanı, hayvanın etinin lezzeti çok önemlidir bu pazarlıkta. Özellikle kuzunun fiyatı farklı olur, toplunun fiyatı farklı olur. Ögeç dediğimiz 1 ile 2 yaş arasındaki hayvanın fiyatı farklı olur, koç dediğimiz 2 yaş üzerindeki hayvanın fiyatı farklı olur. Dolayısıyla bayrama kadar pazarda bunların da etkisiyle fiyatın tamamen oturacağını düşünüyorum. Ve bu anlamda özellikle üreticilerin inşallah emeklerini değerinden sattığı, tüketicilerin de gönül rahatlığıyla kurbanları alabileceği bir bayram olmasını temenni ediyoruz.' dedi.
'Hayvansal üretimi artırmamız gerekiyor'
Hayvansal üretimde yaşanan düşüşün önüne geçilmesi gerektiğini vurgulayan Türkman 'Ama bizim üretimi arttırmamız lazım. Fiyata takılmamak için biz üretim maliyetlerini azaltıp üretimi artırırsak, bu ülkede fiyatların da istediğimiz seviyeye gelmesini asıl onunla sağlamış oluruz. Ve yine özellikle belirtmek isterim ki Türkiye'deki en büyük sıkıntılarımızdan bir tanesi tarımsal ve hayvansal üretimde maalesef üretici üretmiş olduğu ürünün fiyatını kendisi belirlemekte zorluk çekiyor, ya alıcı veya başkaları belirlemeye çalışıyor. Bizim bunu önlememiz lazım. Her sektör kendi üretmiş olduğu ürünün bedelini kendisi belirliyor. Ama tarım ve hayvansal üretime geldiğimizde buna maalesef birileri belirlemeye çalışıyor veyahut da alıcı belirlemeye çalışıyor. Bu anlamda dolayısıyla ürettiği ürünü değerinden satamayan üretici de bu kadar emeğe rağmen para da kazanamayınca zamanla sektörden çıkıyor.' ifadelerini kullandı.
'Kırsal boşalıyor, üretim azalıyor'
Köylerin ve kırsal alanların giderek boşaldığını belirten Türkman 'Tabi biz dün köylerden kırsala baktığımızda köylerden kırsalın zamanla git gide boşaldığını ve üretimin, özellikle hayvansal üretimin azaldığını görüyoruz. TÜİK 2025 yılı kırmızı et verilerini açıkladı ve baktığımızda yüzde 10'un üzerinde bir azalmanın olduğunu görüyoruz. Bu gerçekten Türkiye'miz için çok sıkıntılı bir rakam. Bizim bunları çözebilmemiz için özellikle zor şartlarda üretim yapan insanları, üreticileri desteklememiz lazım. Devletimizin desteği yok mu? Var. Bu anlamda hayvan başına vermiş olduğu destek var. Toprak Mahsulleri Ofisi ile arpa desteği sağlamaya çalışıyor bir kısmına. Bir kısmına yeterli miktarda olmasa da hani bunu da göz ardı etmemek lazım ama eğer üretim TÜİK rakamlarına göre de bu kadar azalmışsa demek ki bizim hala yapmamız gerekenler var. Bu anlamda bizim üreticiye daha çok ses vermemiz lazım. Onların söylediklerini de biraz daha dikkate alırsak bence ülkenin üretimine katkıyı bu şekilde sağlarız diye düşünüyorum.' şeklinde konuştu. (İLKHA)