Konya’da, Mevlana Müzesi yakınında esnaflık yapan katrancı Tevfil Ünalacak, katranın geleneksel kullanım alanlarına ilişkin açıklamalarda bulundu. Dededen bu yana sürdürdükleri meslekte çam katranı, çam ardıç katranı ve sedir katranı sunduklarını belirten Ünalacak, ürünlerin özellikle egzama ve mantar gibi cilt sorunlarında dıştan uygulandığını, sedir katranının ise solunum yolu şikâyetlerinde tercih edildiğini ifade etti.
Ünalacak, katranın ayrıca hayvan yaralarında, yakı uygulamalarında ve ahşap koruma amacıyla da kullanıldığını sözlerine ekledi.
Baba mesleğini devam ettirdiğini belirten Tevfil Ünalacak, “Konya’da, Mevlana’ya çok yakın bir bölgede esnafız. Burada katran işi yapıyoruz; ana işimiz budur. Dedemden beri yaptığımız ticaret bu şekilde devam ediyor. Babamdan devraldığım işletmede çam katranı, çam ardıç katranı ve sedir katranını müşterilerimize sunuyoruz.” dedi.
Hem insanda hem hayvanlarda kullanıldığını belirten Ünalacak, “Özellikle çam ardıç katranı, hayvanların yaralarında dıştan kullanılır. İnsanların ağrı ve sızılarına iyi geldiği söylenir. Dış yaralarda, özellikle egzama gibi durumlarda da dıştan uygulanır. Gazı fazla olan çocukların karın bölgesine dıştan sürüldüğü de bilinen geleneksel kullanımlardandır. Yıllardır bilinen bir üründür. Ayrıca geçmişte askerler tarafından kullanıldığı, hatta Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından “kara hekim” olarak adlandırıldığı da anlatılır.” şeklinde konuştu.
Bir çok solunum yolları sorunlarına iyi geldiğini söyleyen Ünalcak, “Sedir katranı çok kıymetli bir katrandır. Sedir ağacı değerli bir ağaçtır. Katranı özellikle solunum yolları ve akciğer rahatsızlıkları için tercih edilir. Antiviral ve antifungal özelliklerinden dolayı insanlar birbirlerine tavsiye eder. Boğaz başlangıcında ve öksürük şikâyetlerinde de halk arasında kullanımı vardır.” İfadelerini kullandı.
Yakı çeşitlerindede kullanılan katran vücüd ağrılarına iyi gelidiğini belirten Ünalacak, “Katranla aynı zamanda yakı da yaparız. Katran ve çam sakızını birleştirdiğimiz bir ürün vardır; halk arasında “kara sakız” olarak bilinir. Bel ağrısı, ayak ağrısı, topuk dikeni ve mantar enfeksiyonu bölgelerine yapıştırılarak kullanılır. Birkaç gün kullanım sonrası rahatlama olduğunu söyleyen müşterilerimiz olur.” dedi.
Katranın budanan ağaçlardan eski tip ahşapların korunmasında kullanıldığını söyleyen Ünalacak, “Katran; insan, hayvan ve doğada kullanılan bir üründür. Ağaçların budama yerlerine sürülerek zararlı hayvanların yaklaşmasını engellemek için kullanılır. Fare ve yılan gibi canlıların o bölgeye gelmesini önlediği söylenir. Ayrıca eski tip ahşapların üzerine sürülerek koruyucu amaçla da kullanılır; eski dönemlerden beri bilinen bir yöntemdir.” şeklinde konuştu.
Solunum yolu sıkıntılarında sedir katranı faydaları olduğunu söyleyen Ünalacak, “En çok akciğer ve solunum yolu rahatsızlığı olan kişiler sedir katranı için bize gelir. Pandemi döneminde ortaya çıkan pazarık şurubunun ham maddesinin sedir katranı olduğu söylenir. Halk arasında yarım çay bardağı pazarık şurubuna birkaç damla sedir katranı eklenerek öksürük ve solunum sıkıntılarında kullanıldığı anlatılır. O dönemden sonra daha çok tanınan ve hâlâ tercih edilen bir ürün hâline gelmiştir.” ifadelerini kullandı.
Ayak mantarlarına iyi geldiğini belriten Ünalacak, “Ayak mantarı için özellikle ardıç katranı önerilir. Antifungal özelliğinden dolayı tercih edilir. Bununla ilgili sabunlarımız da vardır; sabunlarla birlikte destek sağlanabilir. Katran doğrudan da kullanılabilir.” diye konuştu.
Şampuanlara da katran eklenenebildiğini belriten Ünalacak, “Günümüzde bazı şampuanların içine de katran eklenmektedir. Yaklaşık 300–400 ml şampuana 1 yemek kaşığı kadar katran eklenebileceği söylenir. Saç derisindeki mantar, kepek ve yıpranma sorunlarında tercih edilir. Katranlı şampuanlar da mevcuttur. Ayrıca çam terebentin yağı da kepek sorununda kullanılan ürünler arasındadır.” ifadelerini kullandı.
Son olarak katranın egzama ve mantarlara karşı etkili olduğunu söyleyen Ünalacak, “Egzamalarda katran dıştan uygulanabilir. Kurutucu özelliği vardır. İleri seviyede egzama mantar enfeksiyonuna dönüşmüşse kurutarak destek olur. Sonrasında nemlendirici yağlar, özellikle lavanta yağı önerilir. Önce katran, ardından nemlendirici yağ kullanımı tavsiye edilir. Egzamanın tekrar etmemesi için sindirim sistemi ve genel sağlık durumunun da önemsenmesi gerektiği söylenir.” dedi. (İLKHA)