Kuduz, insan ve hayvanların merkezi sinir sistemini etkileyen viral bir hastalık olarak dünya genelinde halk sağlığını tehdit etmeyi sürdürüyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre her yıl yaklaşık 59 bin kişi kuduz nedeniyle hayatını kaybediyor. Vakaların büyük bölümü Asya ve Afrika'da görülürken, insanlarda meydana gelen kuduz vakalarının yaklaşık yüzde 99'u enfekte köpeklerin ısırması sonucu ortaya çıkıyor.
Kuduz nasıl bulaşır?
Kuduz virüsü çoğunlukla enfekte bir hayvanın ısırmasıyla bulaşıyor. Bunun yanında tırmalama sonucu virüs taşıyan salyanın açık yara, göz, ağız veya burun mukozasıyla temas etmesi de bulaşmaya neden olabiliyor. Uzmanlar özellikle sahipsiz hayvanlarla temas sonrası oluşan yaraların ciddiye alınması gerektiğini vurguluyor. Virüs, vücuda girdikten sonra sinir sistemi boyunca ilerleyerek beyne ulaşıyor ve ciddi hasara yol açıyor.
Belirtileri nelerdir?
Hastalığın ilk belirtileri çoğu zaman grip benzeri şikâyetlerle başlıyor. Ateş, halsizlik, baş ağrısı ve ısırılan bölgede ağrı, yanma ya da karıncalanma görülebiliyor. Hastalık ilerledikçe huzursuzluk, bilinç değişiklikleri, kas spazmları, halüsinasyonlar ve halk arasında 'su korkusu' olarak bilinen hidrofobi gelişebiliyor. Bazı vakalarda ise felç tablosu ortaya çıkıyor. Klinik belirtiler başladıktan sonra hastalık büyük ölçüde ölümle sonuçlanıyor.
Tedavisi mümkün mü?
Sağlık otoriteleri, kuduzun belirtiler ortaya çıktıktan sonra etkili bir tedavisinin bulunmadığını belirtiyor. Ancak riskli bir temas sonrasında vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulması halinde hastalık önlenebiliyor. Temas sonrası koruma tedavisi kapsamında yaranın bol su ve sabunla temizlenmesi, gerekli durumlarda kuduz immünoglobulini uygulanması ve aşı serisinin tamamlanması büyük önem taşıyor. Uzmanlar, şüpheli bir hayvan teması sonrasında zaman kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmasını öneriyor.
Hayvanlardan korunmak için nelere dikkat edilmeli?
Uzmanlar, özellikle sahipsiz veya davranışlarında olağan dışılık görülen hayvanlarla temastan kaçınılmasını tavsiye ediyor. Çocukların yabancı hayvanlara yaklaşmamaları konusunda bilinçlendirilmesi gerektiği belirtilirken, evcil hayvan sahiplerinin de düzenli veteriner kontrollerini aksatmaması gerektiği vurgulanıyor. Isırık veya tırmalama durumunda yaranın hemen temizlenmesi ve sağlık kuruluşuna başvurulması hayati önem taşıyor.
Aşılama neden bu kadar önemli?
Kuduz, aşı ile önlenebilen ancak belirtiler başladıktan sonra neredeyse her zaman ölümle sonuçlanan hastalıklar arasında yer alıyor. Dünya Sağlık Örgütü ve sağlık otoriteleri, hem evcil hayvanların düzenli aşılanmasının hem de riskli temas sonrası insanlara uygulanan kuduz aşısının hastalığın önlenmesinde en etkili yöntem olduğunu belirtiyor. Uzmanlara göre toplumda farkındalığın artırılması ve hayvan aşılama programlarının sürdürülmesi, kuduz kaynaklı ölümlerin azaltılmasında kritik rol oynuyor. (İLKHA)