ABD ile Tayvan arasında imzalanan ve kamuoyunda “Silikon Paktı” olarak anılan yaklaşık 500 milyar dolarlık ticaret ve yatırım anlaşması, gelişmiş çip üretim kapasitesinin önemli bölümünü ABD’ye kaydırmayı hedefliyor. Anlaşma kapsamında Tayvanlı şirketlerin ABD’de üretime en az 250 milyar dolar doğrudan yatırım yapması, Tayvan hükümetinin ise ek kredi destekleri sağlaması öngörülüyor.
Söz konusu hamle, özellikle yapay zekâ, savunma sanayii ve ileri teknoloji sektörlerinde tedarik zinciri güvenliğini artırma stratejisinin parçası olarak değerlendiriliyor.
ABD: Teşviklerle üretimi geri çekme hamlesi
Washington yönetimi, çip üretimini ülkeye geri çekmek amacıyla dev teşvik programlarını sürdürüyor. Tayvanlı TSMC’nin Arizona’daki üretim tesisleri için 6,6 milyar dolarlık doğrudan sübvansiyon sağlanırken, toplam yatırımın 65 milyar dolara kadar çıkması planlanıyor.
ABD’de ayrıca Intel’in yeni nesil üretim tesislerinde yüksek hacimli üretime geçtiği, yapay zekâ sunucularına yönelik işlemcilerin üretimine başladığı bildirildi.
Uzmanlara göre bu adımlar, ABD’nin hem ileri teknoloji çiplerde hem de savunma sanayii tedarikinde dışa bağımlılığı azaltma stratejisinin merkezinde yer alıyor.
Tayvan: Küresel üretimin kalbinde
Dünyanın en büyük sözleşmeli çip üreticisi TSMC, küresel genişleme stratejisini hızlandırırken, son iki yılda farklı ülkelerden yaklaşık 4,7 milyar dolarlık kamu teşviği aldığı bildirildi.
Şirketin artan yapay zekâ talebiyle birlikte gelir ve kârını güçlü biçimde artırdığı, sermaye harcamalarını yıllık 50 milyar doların üzerine çıkardığı açıklandı.
Buna paralel olarak Japonya başta olmak üzere farklı ülkelerde üretim kapasitesini çeşitlendirme adımları atılıyor.
Çin: Teknolojik kuşatmaya karşı yerli üretim stratejisi
ABD’nin ihracat kısıtlamaları ve teknoloji ambargoları, Çin’i yerli çip üretimini hızlandırmaya yöneltti.
Washington yönetiminin, Amerikan çip üretim ekipmanlarının Çin’deki tesislere sevkiyatına yönelik muafiyetleri kaldırması, üretim kapasitesi ve teknoloji yükseltmelerini zorlaştıran bir adım olarak yorumlandı.
Bu gelişme, küresel çip tedarik zincirinin jeopolitik rekabetten doğrudan etkilendiğini bir kez daha ortaya koydu.
Avrupa ve ekipman devleri de yarışta
Yarı iletken üretiminde yalnızca çip üreticileri değil, ekipman tedarikçileri de rekabetten pay alıyor.
Hollandalı litografi devi ASML’nin piyasa değerinin, büyük üreticilerden gelen rekor siparişler sonrası 500 milyar dolar eşiğini aştığı bildirildi.
Şirketin gelişmiş üretim makineleri, özellikle 3 nm ve altı ileri üretim süreçlerinde kritik rol oynuyor.
Yeni oyuncular sahaya iniyor
Küresel rekabet yalnızca mevcut devlerle sınırlı değil.
Hindistan ve Vietnam gibi ülkeler de yarı iletken üretiminde merkez olma hedefiyle yatırım ve teşvik programlarını artırıyor.
Bu ülkeler, Çin’e alternatif üretim üsleri oluşturma stratejisinin parçası olarak uluslararası şirketleri çekmeye çalışıyor. (İLKHA)