Resmi verilere göre, Trump'ın ikinci başkanlık döneminin başlarında sınırlı olan bu uygulama son aylarda belirgin biçimde arttı. Bu yıl yaklaşık 2 bin 300 Meksika vatandaşı ABD'den Guatemala'ya gönderilirken, en az yüzlercesinin de Honduras'a sevk edildiği bildirildi.
Guatemala Devlet Başkanı Bernardo Arévalo, bu yıl şu ana kadar ABD'den sınır dışı edilen 2 bin 284 Meksikalının Guatemala'ya ulaştığını doğruladı. Arévalo, söz konusu kişilerin ülkede sığınmacı ya da mülteci statüsünde tutulmadığını, Guatemala'nın yalnızca bir 'transit durak' olarak kullanıldığını belirtti.
Arévalo'ya göre Meksikalılar, Guatemala vatandaşlarının ülkelerine dönüşünü taşıyan uçaklarla Guatemala'ya getiriliyor ve Meksika makamlarıyla koordinasyon içinde yaklaşık 24 saat içinde otobüslerle Meksika'ya gönderiliyor. Operasyonların masraflarının ise Meksika hükümeti veya bazı durumlarda ABD tarafından karşılandığı ifade edildi.
Meksika Ulusal Göç Enstitüsü (INM) de Trump yönetiminin özellikle nisan ayından bu yana Meksikalıları Guatemala ve Honduras'a sınır dışı ettiğini doğruladı. Kuruma göre bu kişilerin daha sonra otobüslerle Meksika'nın güneyine gönderilmesi, ABD'nin sınır dışı edilenlerin yeniden ABD topraklarına geçmesini önleme amacı taşıyor.
Böylece ABD yönetiminin en büyük sınır dışı operasyonunu gerçekleştirme iddiası, yalnızca sınır dışı edilenlerin sayısının artırılmasıyla değil, bu kişilerin gönderileceği rotaların da çeşitlendirilmesiyle kendisini gösteriyor.
Meksika'ya baskı
Sivil toplum kuruluşları ise uygulamanın yalnızca göçmenleri sınır dışı etmekle sınırlı olmadığı, Meksika hükümeti üzerinde siyasi baskı oluşturma amacı taşıyabileceği görüşünde.
Human Rights First temsilcisi Savitri Arvey, uygulamanın Meksika hükümeti üzerinde baskı kurma girişimi gibi göründüğünü belirterek, Trump yönetiminin Meksikalıların ABD sınırından yeniden geçmesini engellemek istediğini söyledi.
Bazı sınır dışı edilen Meksikalıların Honduras'a ABD askeri uçaklarıyla götürüldüğü de bildirildi.
Meksika hükümeti ise uygulamaya tepki gösterdi. Meksika Dışişleri Bakanlığı, ABD makamlarına itirazlarını ilettiklerini ve her Meksika vatandaşının ülkesine giriş hakkı bulunduğunu vurguladı. Bakanlık, Meksikalıların güvenli şekilde ülkeye dönüşünü sağlamak amacıyla ilgili ülkelerle koordinasyon yürütüldüğünü açıkladı.
ABD İç Güvenlik Bakanlığı ise uygulamayı savunarak yönetimin Trump'ın seçim döneminde verdiği söz doğrultusunda tarihin en büyük sınır dışı operasyonunu gerçekleştirmek için tüm yasal seçenekleri kullandığını açıkladı.
Ancak göçmenlerin kendi ülkelerine doğrudan gönderilmek yerine önce başka ülkelere taşınması, Trump yönetiminin sert göç politikasının yalnızca ABD sınırlarında değil, Latin Amerika genelinde de yeni yükler oluşturduğu eleştirilerine yol açıyor.
Göçmen hakları kuruluşları, üçüncü ülkelere gönderilen kişiler arasında ABD'de sığınma talebinde bulunmuş veya başka ülkelerde bulunmaktan çekinebilecek kişilerin de olabileceğine dikkat çekerek uygulamanın güvenlik ve insan hakları açısından risk taşıdığını belirtiyor.
Göçmenlik avukatları ise üçüncü ülke uygulamasının, bazı durumlarda ABD mahkemelerinin doğrudan Meksika'ya gönderilmeyi tehlikeli bulan kararlarının etrafından dolaşmak için kullanılan bir hukuki boşluk haline getirildiğini savunuyor.
Meksika'dan üçüncü ülkelere uzanan sınır dışı ağı
Trump'ın ikinci döneminin başında Meksika, Guatemala, El Salvador, Honduras, Kosta Rika ve Panama ile üçüncü ülkelerden sınır dışı edilen göçmenlerin geçiş veya varış ülkesi olarak kullanılmasına yönelik anlaşmalar yapılmıştı.
Bu ağ daha sonra bazı Afrika ülkelerini de kapsayacak şekilde genişletildi. Son olarak Liberya'nın da benzer düzenlemelere dahil edildiği bildirildi.
Meksikalıların üçüncü ülkelere gönderilmesi ise yakın zamana kadar oldukça sınırlıydı. Guatemala, 2025 yılında yalnızca 15 Meksikalının ABD'den gönderildiğini açıklarken, Honduras Şubat 2026'ya kadar altı kişinin ülkeye ulaştığını bildirmişti.
Kosta Rika ise Trump'ın yeniden Beyaz Saray'a dönmesinden bu yana 11 Meksikalının ülkeye gönderildiğini ve bu kişilerin halen ülkede bulunduğunu açıkladı.
Honduras'a ise resmi belgelere göre 13 ve 15 Ağustos'ta düzenlenen iki uçuşla 82 Meksikalı gönderildi. Buna 20 Ağustos'ta ulaşan 35 kişi daha eklendi. Mayıs ile temmuz ortası arasında da 165 Meksikalının Honduras'a gönderildiği bildirildi.
ABD'nin göç politikasında yaşanan bu değişim, Trump yönetiminin sınır dışı operasyonlarını yalnızca kendi sınırları içinde yürütmek yerine, Latin Amerika ülkelerini de giderek daha fazla bu politikanın parçası haline getirdiği yönündeki eleştirileri güçlendiriyor.
Washington yönetimi uygulamayı yasal seçeneklerin kullanılması olarak tanımlarken, insan hakları kuruluşları ve bazı göç uzmanları ise üçüncü ülkelerin sınır dışı edilenler için bir tür ara durak ve baskı mekanizmasına dönüştürülmesinden endişe ediyor. (İLKHA)