Hürmüz Boğazı'nda İran ile ABD arasında son günlerde yeniden yükselen askeri gerilim, karşılıklı operasyonlar ve deniz çatışmalarıyla yeni bir boyuta taşındı.
İran, Umman Denizi'nde yaptıkları operasyonla 'Ocean Koi' adlı petrol tankerine el koyduklarını duyurdu. İran Silahlı Kuvvetleri tarafından yapılan açıklamada, Amerikan yaptırımları kapsamında hedef alınan tankerin ülkenin petrol ihracatını sabote etmeye çalıştığı belirtildi.
İran devlet televizyonu tarafından yayımlanan görüntülerde İran deniz kuvvetlerinin gece operasyonuyla tankere müdahale ettiği görüldü.
Bunun ardından ABD tarafı, İran limanlarına ulaşmaya çalışan bazı tankerlerin hava saldırılarıyla durdurulduğunu açıkladı.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), 'Sea Star 3' ve 'Sevda' isimli tankerlerin İran limanlarına girişinin savaş uçaklarıyla engellendiğini duyurdu. Açıklamada, ABD donanmasına bağlı F/A-18 Super Hornet savaş uçaklarının tankerlerin bacalarını ve sevk sistemlerini hedef aldığı belirtildi.
ABD ayrıca daha önce İran bandıralı 'Hasna' tankerinin de benzer şekilde hedef alındığını açıkladı.
Öte yandan İran medyası, Hürmüz Boğazı çevresinde İran güçleri ile Amerikan savaş gemileri arasında saatler süren çatışmalar yaşandığını bildirdi.
Tesnim Haber Ajansı, İran'ın güneyindeki Sirik bölgesinde patlama sesleri duyulduğunu aktarırken, İran Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri ise üç Amerikan destroyerinin hedef alındığını belirtti.
ABD tarafı ise İran'ın ateşi başlattığını savunarak saldırıların 'meşru müdafaa' kapsamında gerçekleştirildiğini öne sürdü.
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres de gerilimden duyduğu endişeyi dile getirdi. BM Sözcüsü Stephane Dujarric aracılığıyla yapılan açıklamada, taraflara 'azami itidal' çağrısı yapıldı.
Çatışmalar sürerken diplomatik temasların da devam ettiği bildirildi.
ABD Başkanı Donald Trump, Washington'un sunduğu ateşkes ve anlaşma teklifine İran'dan kısa süre içinde yanıt beklediklerini söyledi. Trump 'İran'dan bu gece mesaj almamız gerekiyor. Sürecin nasıl ilerleyeceğini göreceğiz.' dedi.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da İran'ın Hürmüz üzerindeki kontrol girişimlerini 'kabul edilemez' olarak nitelendirdi.
İran Dışişleri Bakanlığı ise Amerikan teklifinin halen incelendiğini ve nihai değerlendirmenin ardından arabulucu Pakistan üzerinden yanıt verileceğini açıkladı.
Amerikan basınına göre Washington'un önerdiği taslak anlaşma, İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini dondurmasını, buna karşılık ABD'nin yaptırımları hafifletmesini ve İran'ın dondurulan milyarlarca dolarlık varlığının serbest bırakılmasını içeriyor.
Taslakta ayrıca Hürmüz Boğazı'ndaki geçişlere yönelik kısıtlamaların kaldırılması da yer alıyor.
Buna rağmen bölgede tansiyon düşmüş değil.
Trump yönetiminin 'çelik duvar' olarak tanımladığı İran limanlarına yönelik deniz ablukası sürerken, İran da Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiği üzerinde kontrol mekanizması kurmaya çalışıyor.
Uluslararası Denizcilik Örgütü verilerine göre bölgede yaklaşık 1500 gemi ile 20 bine yakın uluslararası mürettebat mahsur kalmış durumda.
Uzmanlar, Hürmüz'deki her yeni çatışmanın yalnızca İran ile ABD arasındaki gerilimi değil, küresel enerji arzını ve dünya ekonomisini de doğrudan etkileyebilecek riskler taşıdığına dikkat çekiyor. (İLKHA)
