Hürmüz Boğazı'ndaki krizin çözümüne yönelik diplomatik girişimlerde hareketlilik arttı. ABD'li bir yetkilinin Reuters'a yaptığı açıklamaya göre, İran ile Umman arasında yürütülen görüşmelerde önemli ilerleme sağlandı ve anlaşmaya varılması halinde stratejik su yolunun kısa süre içinde yeniden açılması bekleniyor.
Washington'ın da anlaşmanın açıklanması ve ticari gemi trafiğinin engelsiz şekilde yeniden başlaması halinde İran limanlarına yönelik ablukayı kaldırmaya hazırlandığı bildirildi. Ancak ABD yönetimi, atılacak adımların İran'ın anlaşmaya bağlılığına göre şekilleneceği mesajını veriyor.
60 günlük geçiş formülü
ABD'li yetkililere göre İran ile Umman arasında hazırlanması beklenen düzenleme 60 günlük geçici bir dönemi kapsayacak. Bu süre içerisinde Hürmüz Boğazı'nın tamamen açılmasını sağlayacak kalıcı bir anlaşmanın yanı sıra İran'ın nükleer programına ilişkin müzakerelerin sürdürülmesi hedefleniyor.
Washington, ticari gemilerin boğazdan serbest şekilde geçmesini ve İran'ın geçişler için ücret talep etmemesini veya herhangi bir geminin geçişini engellemesini kabul etmeyeceğini belirtiyor.
Öte yandan Wall Street Journal'a konuşan bölgesel kaynaklar, önerilen düzenlemenin İran'a Hürmüz üzerinde kalıcı sayılabilecek bir kontrol sağlayabileceğini değerlendiriyor. ABD yönetimi açısından ise mevcut koşullarda bu formülün 'eldeki en iyi seçenek' olabileceği belirtiliyor.
ABD'nin eski Savunma Bakanı Mark Esper de önerilen düzenlemenin İran ve Umman'a boğazdaki gemi trafiğinin yönetiminde rol verebileceğini ve bunun Washington açısından ciddi sonuçlar doğurabileceğini belirtti.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ise birkaç gün içinde bir anlaşma açıklanabileceğini, bunun ardından nükleer müzakereler için bir veya iki aylık ateşkes sürecine girilebileceğini ifade etti.
Washington'da savaşın maliyeti tartışılıyor
Diplomatik girişimlerin hız kazanması, ABD yönetiminde askeri seçeneklerin sınırlarına ilişkin tartışmaların da derinleştiği bir döneme denk geliyor.
CNN'e konuşan kaynaklara göre ABD Genelkurmay Başkanı Dan Caine, üst düzey yönetim yetkilileriyle yaptığı özel görüşmelerde hava gücünün tek başına Washington'ın açıkladığı hedeflere ulaşmasını sağlamasının düşük ihtimal olduğunu ve daha ileri askeri tırmanışın ters sonuçlar doğurabileceğini ifade etti.
Caine'in son dönemde gerçekleştirdiği toplantılarda, ABD'nin önündeki askeri seçeneklerin sınırları ve bu seçeneklerin beraberinde getirebileceği riskler ele alındı.
Bu tartışmalar, ABD'nin bölgedeki askeri varlığının oluşturduğu maliyet ve personel sorunlarıyla da birleşiyor. ABD'nin 'Abraham Lincoln' uçak gemisindeki personelin aileleri, gemideki zor koşullar, gıda ve ikmal sıkıntıları ile su kirliliği ve askerlerin psikolojik durumuna ilişkin endişelerini dile getirerek yönetimden personelin ne zaman ülkeye döneceğine ilişkin yanıt istedi.
İran'da 'iç çatışma' iddialarına Pezeşkiyan'dan yanıt
Öte yandan İran İslam Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, savaş ve müzakereler konusunda hükümet, liderlik ve silahlı kuvvetler arasında görüş ayrılığı bulunduğu yönündeki iddiaları reddetti.
Pezeşkiyan, İran devlet televizyonuna verdiği röportajda hükümeti ile rehberlik makamı veya silahlı kuvvetler arasında herhangi bir anlaşmazlık bulunmadığını belirterek, savaş ve müzakereler konusunda hükümetin askeri yapılarla uyumlu hareket ettiğini söyledi.
İran Cumhurbaşkanı, ülkede farklı görüşlerin bulunmasının doğal olduğunu ancak Washington'ın bu durumu kendi çıkarları doğrultusunda kullanmaya çalıştığını ifade etti.
Hürmüz'de diplomatik çözüm ihtimalinin güçlenmesi, bir yandan bölgedeki ticari deniz taşımacılığının yeniden başlaması için umut oluştururken, diğer yandan Washington'ın askeri tırmanış yerine müzakere seçeneğine daha fazla ağırlık vermeye başladığına işaret ediyor. (İLKHA)
