Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, veri güvenliği ve teknolojik bağımsızlığı merkeze alan yerli yapay zekâ ekosistemini devreye aldı. Kamu sektöründe yapay zekâ kullanımına yönelik öncü bir model ortaya konuldu.
İletişim Başkanı Burhanettin Duran, 'Kendi GPU sunucularımız ve altyapımızla bağımsız bir yapay zekâ mimarisi kurduk; verilerimiz kurum içinde ve güvende kaldı. İnternete kapalı yerli LLM ve VLM modellerini kuruma özel ince ayarlarla devreye aldık.' dedi.
Kurum bünyesinde geliştirilen projeler arasında kapalı devre çalışan 'CibGPT' platformu, yazılım süreçlerini hızlandıran kodlama ajanı 'İlgen' ve doğal dilde veri tabanı erişimi sağlayan 'ULAK' sistemi yer aldı. Görsel-dil modelleri tabanlı video üretim sistemleriyle çok dilli içerik üretimine geçildi.
CİMER süreçlerinde başvuruların sınıflandırılması ve verilerin içgörülere dönüştürülmesinde yapay zekâ kullanıldı. Yayınlar blokzincir üzerinde güvence altına alınarak şeffaf ve değiştirilemez arşiv oluşturuldu.
Duran, entegrasyon rehberlerinin diğer kamu kurumlarına gönderildiğini belirterek, yerli ve güvenli yapay zekâ mimarisinin devlet geneline taşınacağını vurguladı.
Yerli Yapay Zekâ Sistemlerinin teknik altyapısı netleşti
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı tarafından duyurulan dijital dönüşüm hamlesi kapsamında geliştirilen yerli yapay zekâ projelerinin teknik detayları ile 'Kamu Kurumları Kamu Entegrasyon Rehberi'nin uygulama esasları açıklandı. Geliştirilen 'CibGPT', 'İlgen' ve 'ULAK' gibi platformların, kamuda veri sızıntılarını tamamen önleyecek bir mimariye sahip olduğu bildirildi.
Sistemlerin işleyiş mekanizmalarına dair teknik raporlardan derlenen bilgilere göre, projelerin tamamen yüksek performanslı kurum içi GPU sunucu altyapıları üzerinde konuşlandırıldığı belirtildi. İnternete kapalı (on-premise) çalışan bu özel ekosistem, devletin hassas verilerinin dış ağlara sızmasını kesin olarak engelliyor.
Projelerin teknik işleyişleri ve fonksiyonel özellikleri şu şekilde detaylandırıldı.
CibGPT Mimari Altyapısı: Kurum içi belgeler ve arşiv verileriyle doğrudan entegre edilmiş, kapalı devre bir kurumsal yapay zekâ asistanıdır. Güvenlik duvarlarının arkasında çalışan bu büyük dil modeli (LLM), personele yetkilendirilmiş kurumsal bilgiye güvenli erişim sağlarken otomatik metin hazırlama ve özetleme işlemlerini yerel sunucularda gerçekleştiriyor.
İlgen Kodlama Asistanı: Yazılım geliştirme süreçlerini hızlandırmak amacıyla geliştirilen üretken bir yapay zekâ ajanıdır. Kod önerileri sunma, mevcut yazılımlardaki hataları analiz etme ve otomatik test senaryoları üretme yetenekleriyle kodlama süreçlerindeki operasyonel yükü asgariye indiriyor.
ULAK Entegrasyon Aracı: Doğal dili doğrudan SQL ve benzeri veri tabanı sorgu dillerine çeviren bir köprü yazılımdır. Bu araç sayesinde teknik bilgiye sahip olmayan kamu personeli, karmaşık kurumsal veri tabanlarını sadece konuşma veya yazma diliyle sorgulayarak modern veri tabanlarından kolayca çıktı alabiliyor.
VLM Tabanlı Çok Modlu Çerçeve: Görsel-dil modelleri (VLM) mimarisi üzerine kurulan bu sistem; otomatik görsel üretimi, seslendirme ve çok dilli video oluşturma süreçlerini tek bir merkezden yönetiyor. Uluslararası medya izleme araçlarıyla da entegre çalışan sistem; duygu analizi, risk ve anomali tespiti yaparak dezenformasyona karşı karar alma mekanizmalarını hızlandırıyor.
Entegrasyon Rehberi ile devlet genelinde standartlaşma sağlanacak
İletişim Başkanlığı tarafından hazırlanan ve tüm bakanlıklar ile bağlı devlet kademelerine gönderilen 'Kamu Kurumları için Yapay Zekâ Entegrasyon Rehberi', bu yerli altyapının tüm devlet teşkilatına güvenli bir şekilde yayılmasını amaçlıyor. Rehber doğrultusunda, diğer kamu kurumlarının da kendi bünyelerinde yüksek performanslı ağlar kurması ve verilerini internete kapalı yerel dil modelleriyle işlemesi hedefleniyor. Ayrıca, açık kaynak ekosistemine katkı sunmak amacıyla geliştirilen veri setlerinin küresel platformlarda akademik ve sivil geliştiricilerin erişimine açılmasına yönelik standartlar da bu rehberle yasal ve teknik güvenceye kavuşturuluyor. (İLKHA)
