Savunma satışları hakkında bilgi sahibi Pakistanlı kaynaklara göre İslamabad, 13 ülke ile savunma sanayii iş birliği görüşmeleri yürütüyor. Bunlardan 6 ila 8’inin ileri aşamada olduğu belirtiliyor. Görüşmeler, Çin ile ortak üretilen JF-17 savaş uçakları, eğitim uçakları, İHA’lar ve çeşitli silah sistemlerini kapsıyor.
Pakistan Savunma Üretimi Bakanı Raza Hayat Harraj, birçok ülkenin Pakistan yapımı jetler ve askeri ekipmanlarla ilgilendiğini doğrulayarak “Çok sayıda talep var ve müzakereler sürüyor. Savunma ekipmanları, mühimmat ve eğitim alanlarında ciddi bir ilgi söz konusu.” dedi. Harraj, yürütülen görüşmeleri “doğal olarak hassas” şeklinde nitelendirdi.
Uzmanlar, Ukrayna savaşı ve Orta Doğu’daki çatışmalar nedeniyle küresel savunma tedarik zincirlerinde yaşanan aksamaların, ülkeleri alternatif ve güvenilir tedarikçilere yönelttiğine dikkat çekiyor. Bu çerçevede Pakistan, esnek, uygun maliyetli ve operasyonel olarak kanıtlanmış savunma sistemleriyle öne çıkıyor.
Özellikle JF-17 savaş uçağı, Pakistan Hava Kuvvetleri tarafından Çin yapımı J-10 uçaklarıyla birlikte görev yaparak modern hava muharebesi koşullarında etkinliğini ortaya koydu. Analistler, bu tecrübenin Pakistan savunma sanayiinin güvenilirliğini artırdığını belirtiyor.
Kaynaklara göre Pakistan ile görüşme yürüten ülkeler arasında Suudi Arabistan, Endonezya, Fas, Nijerya, Etiyopya ve Sudan yer alıyor. Ayrıca Bangladeş ve Irak ile JF-17 ve diğer savunma sistemlerine ilişkin temaslar Pakistan ordusu tarafından kamuoyuna açıklanmış durumda. Potansiyel alıcıların büyük bölümünün Müslüman çoğunluklu ülkelerden oluşması, Pakistan’ın bu coğrafyalardaki tarihsel güvenlik iş birliklerini de güçlendiriyor.
Emekli Hava Mareşali Asim Suleiman, Pakistan’ın özellikle Afrika ve Güney Asya’da savunma alanında güvenilir bir ortak olarak görüldüğünü belirterek, jet üretim kapasitesinin 2027 yılına kadar önemli ölçüde artacağını, hatta mevcut yıllık üretimin iki katına çıkabileceğini ifade etti.
Analistler, Çin’in teknik ve siyasi desteğiyle Pakistan’ın savunma üretimindeki olası engelleri aşabilecek kapasiteye sahip olduğunu vurguluyor. King’s College London’dan güvenlik uzmanı Andreas Krieg “Pakistan, orta ölçekli ama esnek bir savunma tedarikçisi olarak giderek daha fazla önem kazanıyor. Eğitim, danışmanlık, ortak tatbikatlar ve uygun maliyetli platformlar sunabilmesi, özellikle gelişmekte olan ülkeler için cazip.” değerlendirmesinde bulundu.
Pakistan’da özel sektörün savunma sanayiine artan katılımı da büyümeyi hızlandırıyor. Ravalpindi’de faaliyet gösteren Sysverve Aerospace gibi firmalar, yüzlerce keşif ve saldırı amaçlı İHA üreterek hem orduya hem de ihracata katkı sağlıyor.
Uzmanlara göre Pakistan, savunma sanayiinde uygun fiyat, operasyonel tecrübe ve bölgesel iş birliği avantajlarını bir araya getirerek küresel pazarda kalıcı bir yer edinme yolunda ilerliyor. (İLKHA)
