Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre, her yıl yaklaşık 8 milyon kişi sigara nedeniyle hayatını kaybediyor. Türkiye’de ise 15 yaş üstü nüfusun üçte biri sigara kullanıyor ve her yıl yaklaşık 100 bin kişi sigaraya bağlı hastalıklardan ölüyor. Uzmanlar, sigaranın kalp hastalıkları, inme ve kanser başta olmak üzere en ölümcül kronik hastalıkların temel nedeni olduğunu vurguluyor.
Uludağ Üniversitesi Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi ve Sigara Bırakma Polikliniği Sorumlusu, Prof. Dr. Yeşim Uncu, İLKHA muhabirine yaptığı açıklamada sigaranın en ölümcül kronik hastalıkların temel nedeni olduğunu belirtti.
Sigara bırakma polikliniklerine başvuruların genellikle hekim yönlendirmesi ve mevcut bir rahatsızlık sonrası yapıldığını söyleyen Uncu "Sigara bırakma polikliniklerinde hekim yönlendirmesi ve rahatsızlık sonucu başvurular geliyor. Esas olan, hasta olunmadan bu hastalıktan kurtulmaktır. Yılbaşından sonra sigara ücretlerindeki artışlarla beraber maddi olarak bütçeyi zorladığı için gelen danışanlar var. Aile bireylerinin yönlendirmesiyle gelenlerde de artış var" diye belirtti.
"Sigara bağımlılığı çok yönlü bir hastalık"
Sigara bağımlılığının çok yönlü bir bağımlılık olduğunu belirten Uncu "Sigara bağımlılığını çok yönlü bir bağımlılık olarak kabul ediyoruz. İçindeki nikotin, çok yüksek bağımlılık yapan bir maddedir. Sigaranın psikolojik ve sosyal boyutları da çok fazladır. Çok yaygın bir şekilde içiliyor. Özenti gibi birçok sebep etkiliyor. Kişiler sigaraya başladıktan sonra genellikle bir anlam yüklüyorlar. “Stresimi alıyor”, “çok zor bir dönemden geçiyorum” diyorlar. Bunların hiçbiri çözüm değildir. Sigaranın ne stresi ortadan kaldıran bir özelliği vardır ne de depresyonu çözen bir özelliği vardır. Bu yanlış algı sonucunda kısır bir döngüye giriliyor. O dönemlerde daha çok sigara içiliyor. Sigarayı bırakmış kişiler, genellikle yaşadıkları bir stresten sonra yeniden başlayabiliyorlar." dedi.
"Kişiye özel sigara bırakma planı uygulanıyor"
Sigara bırakma başvurusu sonrası öncelikle gerekli tetkiklerin yapıldığını, ardından hastayla kapsamlı bir görüşme gerçekleştirildiğini belirten Uncu "Sigara bırakma başvurusundan sonra önce tetkikleri istiyoruz. Hastayla uzun bir görüşme yapıyoruz. Sigarada hangi düzeyde bir alışkanlığı var, bunları değerlendiriyoruz. Bütün bunları belirledikten sonra kişiyle beraber ortak bir plan yapıyoruz. Bu planın içinde sigara bırakma tarihi var. Sağlık Bakanlığının verdiği ücretsiz ilaç tedavisini de uyguluyoruz. Sigara bırakma gününden itibaren altı ay görüşmeler devam ediyor. Birinci yılın sonunda ise bir kontrol tedavisi yapıyoruz. İlaç tedavisi bir ay sürüyor." şeklinde konuştu.
"İlaç tedavisi başarı oranını 12 kata kadar artırıyor"
Sigara bırakmada ilaç tedavisinin başarı şansını 10–12 kat artırdığını ve bu oranın bilimsel çalışmalarla ortaya konduğunu söyleyen Uncu "Sigara bırakmada ilaç tedavisi, başarı şansını 10–12 kat artırıyor. Yapılan çalışmalar bu oranları gösteriyor. Kişinin öncelikle karar vermesi çok önemlidir. Bağımlılık bir hastalıktır. Tedavi edilebilir bir hastalıktır. Kişinin ve çevresinin kendine zaman tanıması gerekir. Çünkü ilk başlangıç çok kolay olmuyor. Kişi kendini yeterince hazırlarsa biz sorun yaşamayacağız. En basit grip geçirildiği zaman bile bir iyileşme süreci vardır." dedi.
"Kronik hastalıkların temelinde sigara yer alıyor"
Dünyada en fazla ölüme yol açan kronik hastalıkların temelinde sigaranın yer aldığını belirten Uncu "Dünyada en çok öldüren hastalıklar sıralandığında sekiz tane kronik hastalık var. Bunların hepsinin arkasında sigara var. Kalp hastalıkları, inme ve kanser gibi hastalıkların temelinde sigara yatıyor. Sigara bırakmak, hastalığın kötüye gidişatını durdurur ve tedavide alınan cevabı artırır. Kronik hastalar için sigara bırakma hayati öneme sahiptir. Hasta olmayı beklememek lazım. Sigara kullanan birinin ajandasında, sigara bırakmak için bir not düşmesi gerekir." ifade etti.
"Sigara bırakmak irade değil, tedavi meselesi"
Toplumda sigara bırakmaya yönelik yanlış inanışlar bulunduğuna dikkat çekerek, bunun bir irade meselesi değil, bir hastalık olarak ele alınması gerektiğini söyleyen Uncu sözlerini şöyle tamamladı:
"Sigara bırakmada toplumda yanlış bilinen bazı konular var. "Benim iradem yok, ben bırakamam" gibi kendine güvensizlikler görülüyor. Bu bir irade meselesi değildir; bir hastalık olarak kabul edilmelidir. Sosyal destek çok önemlidir. Sigara bırakmaya niyetlenen veya bırakan kişilere "sen bırakamazsın" gibi söylemler, tedavi sürecinde kişileri olumsuz etkiliyor. Sigara bırakma tedavisine başlayanları destekleyelim." diye konuştu. (İLKHA)
