Reuters tarafından yayımlanan bir analizde, ABD'nin Irak petrol gelirleri üzerindeki fiili kontrolünün 2003 işgalinden sonra kurulan mali düzenekle bugüne kadar sürdüğü belirtildi. Rapora göre bu sistem, Washington'a Irak ekonomisi üzerinde olağanüstü bir nüfuz alanı kazandırıyor.
Irak petrolünden elde edilen dolar gelirleri, işgal sonrası ABD öncülüğündeki Geçici Koalisyon Yönetimi tarafından kurulan "Irak Kalkınma Fonu" aracılığıyla Amerikan Merkez Bankası'nda (Federal Reserve) tutulmaya başlandı. Başlangıçta yeniden imar ve kalkınma gerekçesiyle kurulan bu fon, zamanla Irak Merkez Bankası'na bağlı bir hesaba dönüştü ve mevcut düzen bugün de devam ediyor.
Petrol gelirlerinin devlet bütçesinin yaklaşık yüzde 90'ını oluşturduğu Irak'ta, bu durum ABD'ye ekonomik istikrar üzerinde doğrudan etki imkânı tanıyor. Reuters'ın aktardığına göre Washington, 2020 yılında Irak yönetiminin ABD askerlerinin ülkeden çıkarılmasını gündeme getirmesi üzerine, Bağdat'ın petrol gelirlerine erişimini kısıtlama tehdidinde bulundu. Bu baskı, Irak yönetiminin geri adım atmasında etkili oldu.
Iraklı yetkililer, bu sistemin ülkenin mali yapısını koruduğunu ve uluslararası güven sağladığını savunsa da uygulamanın aynı zamanda Irak'ın egemenlik alanını daralttığına dikkat çekiliyor. Özellikle dolar akışına getirilen sıkı kısıtlamalar, ülkede resmi kur ile piyasa kuru arasında fark oluşmasına ve kayıt dışı döviz piyasasının büyümesine yol açtı.
Reuters, ABD Başkanı Donald Trump'ın ikinci başkanlık döneminde İran'a yönelik "azami baskı" politikasının yeniden devreye girmesiyle Irak'ın bu denklemde daha kırılgan hale geldiğini aktardı. Washington'un, İran'la bağlantılı yapıların dolara erişimini engelleme gerekçesiyle Bağdat üzerindeki mali denetimi artırdığı ifade ediliyor.
Haberde, Irak'ın 2025 başında uzun yıllardır uygulanan döviz satış ihalelerini sonlandırmak zorunda kaldığı, bu adımın da ABD baskısıyla atıldığı vurgulandı. Böylece Irak petrol gelirleri üzerindeki Amerikan denetiminin daha da pekiştiği değerlendirmesi yapıldı. (İLKHA)
