Dünya Sağlık Örgütü, “Gaming Disorder” (Oyun Oynama Bozukluğu) tanımını Uluslararası Hastalık Sınıflandırması’na (ICD-11) dahil ederek dijital oyun bağımlılığını resmî bir ruh sağlığı sorunu olarak kabul etti.
Kuruma göre bağımlılık;
Oyun oynama üzerinde kontrol kaybı
Günlük yaşam faaliyetlerine ilginin azalması
Olumsuz sonuçlara rağmen oyuna devam edilmesi
gibi belirtilerle kendini gösteriyor. Bu durumun en az 12 ay sürmesi klinik tanı için yeterli kabul ediliyor.
Çocuklarda gelişim ve dikkat sorunları
Araştırmalar, uzun süreli oyun maruziyetinin çocuklarda dikkat, öğrenme ve davranış süreçlerini olumsuz etkileyebildiğini ortaya koyuyor.
Yoğun video oyunu oynayan çocuklarda dikkat problemleri ve dürtüsellik artışı gözlemlendi.
Ekran süresi arttıkça akademik başarıda düşüş ve odaklanma zorluğu raporlandı.
Uyku süresinin kısalması, büyüme ve bilişsel gelişimi de dolaylı etkiliyor.
Uzman pedagoglara göre özellikle 6–14 yaş arası çocuklarda oyun süresinin kontrolsüz bırakılması, gerçek hayat becerilerinin gelişimini sekteye uğratabiliyor.
Gençlerde sosyal izolasyon ve ruh sağlığı riski
Ergenlik döneminde dijital oyunların aşırı kullanımı;
Sosyal ortamlardan uzaklaşma
Yalnızlaşma ve içe kapanma
Depresyon ve anksiyete belirtilerinde artış
ile ilişkilendiriliyor.
Bazı klinik çalışmalar, problemli oyuncularda depresif semptomların ve yalnızlık hissinin daha yüksek olduğunu ortaya koyuyor.
Uzmanlara göre sanal başarı duygusu, gerçek hayattaki sorumluluklardan kaçış davranışını pekiştiriyor.
Şiddet, riskli davranış ve duyarsızlaşma tartışması
Şiddet içerikli oyunlara uzun süre maruz kalmanın davranışsal etkileri de bilim dünyasında yoğun biçimde tartışılıyor.
Şiddet temalı oyun oynayan bireylerde saldırgan düşünce ve davranış eğiliminin arttığı bulgularına ulaşıldı.
Risk yücelten oyunların; tehlikeli sürüş, madde kullanımı ve kural ihlallerine yönelik tutumları etkileyebildiği raporlandı.
Her ne kadar tüm araştırmalar aynı yönde sonuç vermese de, özellikle yoğun ve uzun süreli maruziyetin risk faktörü oluşturduğu vurgulanıyor.
Aile içi iletişim ve günlük hayat zarar görüyor
Sosyolojik saha çalışmalarına göre aşırı oyun oynama;
Aile içi iletişimi zayıflatıyor
Ortak zaman geçirme alışkanlıklarını azaltıyor
Sorumluluk ihmalini artırıyor
Uzmanlar, ebeveyn denetiminin zayıf olduğu hanelerde bağımlılık riskinin daha yüksek olduğuna dikkat çekiyor.
Yetişkinlerde iş ve yaşam disiplini sorunları
Sorun yalnızca çocuk ve gençlerle sınırlı değil.
Uzun süreli oyun alışkanlığının yetişkinlerde;
İş performansında düşüş
Uyku bozuklukları
Zaman yönetimi sorunları
Fiziksel hareketsizlik ve obezite riski
ile bağlantılı olduğu bildiriliyor.
Uzmanlardan kritik uyarılar
Ruh sağlığı uzmanları ve eğitimciler şu noktalara dikkat çekiyor:
Günlük ekran süresi yaşa göre sınırlandırılmalı
Şiddet içerikli oyunlara erişim denetlenmeli
Aile içi ortak aktiviteler artırılmalı
Dijital okuryazarlık ve değerler eğitimi desteklenmeli
Aksi halde dijital oyunların “eğlence aracı” olmaktan çıkıp, bireysel ve toplumsal maliyeti yüksek bir bağımlılık alanına dönüşebileceği uyarısı yapılıyor. (İLKHA)
