Sudan'daki siyasi ve sivil aktörler, Etiyopya'nın başkenti Addis Ababa'da yürütülen iki günlük yoğun görüşmelerin ardından ülkedeki krizi sona erdirmeyi hedefleyen ortak bir siyasi vizyon üzerinde uzlaştı.
Söz konusu uzlaşmanın, 2023 Nisan'ında başlayan savaşın ardından ülkedeki en geniş tabanlı siyasi diyalog girişimlerinden biri olduğu ifade ediliyor. Görüşmelere 'Demokratik Blok', 'Sumud İttifakı' ve 'Te'sis İttifakı' olmak üzere üç ana yapı katıldı. Ancak sürecin ana mutabakatı, Demokratik Blok ile Sumud İttifakı arasında sağlandı.
Kapsamlı siyasi süreç vurgusu
Taraflar, Sudan'daki krizin yalnızca ateşkesle değil, köklü bir siyasi dönüşümle çözülebileceği konusunda mutabık kaldı. Ortak metinde, ülkenin mevcut savaşının, devlet yapısındaki tarihsel zayıflıkları ve siyasi sistemdeki yapısal sorunları açığa çıkardığı vurgulandı.
Uzlaşma metni, geçmişteki siyasi anlaşmaların çoğunun kalıcı barış sağlayamadığını, bunun temel nedeninin ise devletin yeniden yapılandırılmasına yönelik kapsamlı bir yaklaşım eksikliği olduğunu belirtiyor.
Üç ana eksenli yol haritası
Hazırlanan çerçeve, sürecin üç temel eksende yürütülmesini öngörüyor:
İnsani hat: Savaş bölgelerinde ablukanın kaldırılması, insani yardımların kesintisiz ulaştırılması ve sivillerin korunması.
Güvenlik hattı: Kalıcı ateşkesin sağlanması ve askeri çatışmaların tamamen durdurulması.
Siyasi hat: Sudanlı tüm aktörlerin katılacağı geniş tabanlı bir diyalogla yeni bir devlet yapısının oluşturulması.
Metinde, Sudan'ın geleceğine ilişkin temel konular arasında yönetim modeli, güç ve servet paylaşımı, merkez-çevre ilişkileri ve federal yapı tartışmalarının yer aldığı belirtildi.
Ayrıca, savaş suçları ve insan hakları ihlallerine ilişkin hesap verebilirlik mekanizmalarının kurulması gerektiği vurgulanarak, geçiş dönemi adaleti kapsamında mağdurların tazmini ve toplumsal uzlaşının sağlanması çağrısı yapıldı.
Yeni bir devlet modeli hedefi
Uzlaşma metni, savaşın Sudan için 'son savaş' olması gerektiği vurgusuyla, yeni bir toplumsal sözleşme ve demokratik bir devlet yapısı hedefini öne çıkarıyor.
Taraflar, siyasi sürecin Sudanlılar tarafından sahiplenilmesi gerektiğini belirtirken, uluslararası desteğin ise yalnızca kolaylaştırıcı rol üstlenmesi gerektiğini ifade ediyor.
Addis Ababa'da varılan bu uzlaşmanın, Sudan'da uzun süredir devam eden savaşın sona erdirilmesi ve kalıcı bir siyasi çözüm için önemli bir adım olduğu değerlendiriliyor. (İLKHA)
