ABD'nin Gazze'deki ateşkes planını ilerletmek amacıyla bölge turuna çıkan Jared Kuşner, Mısır'da HAMAS Siyasi Büro Başkanı Halil el-Hayye ile görüşmesinin ardından Kudüs'te siyonist rejimin Başbakanı Binyamin Netanyahu ile bir araya geldi.
Yaklaşık 4 saat süren görüşmede Gazze'deki ateşkesin uygulanması, HAMAS'ın silahsızlandırılması, siyonist rejim güçlerinin çekilmesi ve yeniden imar süreci ele alındı.
Ancak görüşmenin ardından ortaya çıkan tablo, Gazze konusunda kapsamlı bir mutabakat sağlandığından çok, tarafların temel anlaşmazlıklarını koruduğunu gösterdi. Reuters ve Associated Press, görüşmede nihai bir ilerleme sağlanamadığını ve özellikle silahsızlanma ile çekilmenin sıralaması konusunda ciddi görüş ayrılıklarının sürdüğünü bildirdi.
Netanyahu: Önce silahsızlanma, sonra çekilme
Netanyahu, görüşmede HAMAS tamamen silahsızlandırılmadan siyonist rejim güçlerinin Gazze'den çekilmeyeceği yönündeki tutumunu yineledi.
İşgalci güçlerin Gazze'deki mevcut konuşlanmasının devam etmesini isteyen Netanyahu, HAMAS'ın tüm ağır ve hafif silahlarının teslim edilmesi ve tünel altyapısının devre dışı bırakılması gerektiğini savunuyor.
ABD tarafı da Gazze'nin yeniden imarının silahsızlanma süreciyle bağlantılı olması gerektiği konusunda siyonist rejimle aynı noktada duruyor. Ancak Washington, sürecin ilerletilmesi ve Trump'ın 15 maddelik planının uygulanması için taraflar arasındaki görüş ayrılığının aşılmasını istiyor.
Yeniden imar için de silahsızlanma şartı
Görüşmenin ardından açıklanan en dikkat çekici başlıklardan biri, Gazze'nin yeniden imarının HAMAS'ın silahsızlandırılmasından önce başlatılmaması yönündeki yaklaşım oldu.
Netanyahu'nun ofisi, Gazze'nin silahsızlandırılması ve yeniden imar sürecinin ele alınması amacıyla iki çalışma grubu kurulacağını açıkladı.
İlk çalışma grubunun Gazze'nin silahsızlandırılması ve güvenlik meselelerine, ikinci grubun ise su, kanalizasyon ve sağlık gibi temel insani ihtiyaçlara odaklanacağı bildirildi. Anadolu Ajansı da görüşmenin ardından iki çalışma grubunun oluşturulması konusunda mutabakata varıldığını aktardı.
Bu durum, Gazze'nin yeniden imarının başlaması için güvenlik ve silahsızlanma şartının öne çıkarıldığını gösteriyor.
Kuşner'den '30 gün' mesajı
Kuşner ise görüşmenin ardından Gazze'deki silahsızlanma sürecinde ilerlemenin yakın zamanda başlayabileceğine ilişkin daha iyimser bir tablo çizdi.
ABD'li temsilci, HAMAS'ın bazı silahlarının teslim edilmesine yönelik sürecin 30 gün içinde başlayabileceğini söyledi. Ancak bunun uygulanabilmesi, tarafların sahadaki mutabakatlara uymasına ve özellikle silahların teslimi konusunda somut adımlar atılmasına bağlı.
Dolayısıyla '30 gün içinde silahsızlanma tamamlanacak.' şeklinde kesinleşmiş bir takvim bulunmuyor. Söz konusu süre, Kuşner'in öngörüsü olarak aktarılıyor.
Asıl anlaşmazlık: Silah mı önce, çekilme mi?
Gazze'deki planın önündeki temel engel, HAMAS'ın silahsızlandırılması ile siyonist rejim güçlerinin çekilmesinin sıralaması.
HAMAS, silahsızlanma konusunda nihai bir adımın siyonist rejimin Gazze'den çekilmesi ve ateşkes planının diğer unsurlarının uygulanmasıyla bağlantılı olmasını istiyor.
Netanyahu ise tam tersine önce HAMAS'ın tamamen silahsızlandırılmasını, ardından siyonist rejim güçlerinin çekilmesini savunuyor.
Reuters, tarafların iki günlük görüşmelerinin ardından bu temel anlaşmazlığın devam ettiğini ve görüşmelerin Gazze planında nihai bir ilerleme sağlamadığını bildirdi.
Kuşner'in HAMAS görüşmesi de dikkat çekti
Kuşner, Netanyahu görüşmesinden bir gün önce Mısır'da Halil el-Hayye başkanlığındaki HAMAS heyetiyle de bir araya gelmişti.
Bu görüşmede HAMAS'ın Trump yönetiminin Gazze planına ilişkin tutumu ve silahsızlanma meselesi ele alındı.
Kuşner'in ardından Netanyahu ile görüşmesi, Washington'ın iki taraf arasındaki temel görüş ayrılığını gidermeye ve Trump'ın planını yeniden hareketlendirmeye çalıştığını ortaya koydu.
Ancak görüşmelerin ardından ortaya çıkan tablo, özellikle silahsızlanma ve çekilme sıralaması konusunda henüz bir uzlaşma sağlanamadığını gösteriyor.
'Anlaşma' ifadesine temkinli yaklaşmak gerekiyor
İşgal basınında görüşme sonrasında 'anlaşma' başlığı öne çıkarılsa da uluslararası haber ajanslarının aktardığı tablo daha sınırlı bir mutabakata işaret ediyor.
Taraflar çalışma grupları oluşturulması ve Gazze'nin silahsızlandırılması ile insani altyapısının ele alınması konusunda bir mekanizma oluşturmuş olsa da ateşkesin ikinci aşamasının uygulanmasını sağlayacak kapsamlı ve kesin bir anlaşma henüz ortaya çıkmış değil.
Üstelik Netanyahu'nun, siyonist rejim güçlerinin HAMAS tamamen silahsızlandırılmadan Gazze'den çekilmeyeceğini yinelemesi, savaşın sona erdirilmesi açısından en kritik başlığın hâlâ çözülemediğini gösteriyor.
Bu nedenle Kuşner'in Kahire ve Kudüs temaslarını, Gazze'de yeni bir anlaşmanın kesinleşmesinden ziyade, tıkanan Trump planını yeniden hareketlendirme girişimi olarak değerlendirmek daha doğru görünüyor. (İLKHA)
